Примирјето падна во Хормуз: САД и Иран разменија удари, а хрватски поморци преживеаја погоден танкер по божјо чудо

Примирјето меѓу САД и Иран траеше точно колку што им одговараше на двете страни. По ноќните американски удари врз ирански цели, Техеран возврати наутро со напади врз американски воени мети во регионот, а Доналд Трамп прогласи дека договорот повеќе не постои. Сето тоа – додека тој седеше на состанок со генералниот секретар на НАТО во Анкара. Синхронизацијата на воената ескалација со дипломатскиот самит тешко дека е случајна.

Поводот беше напад на неколку танкери во Хормускиот теснец, најтесното грло на светската трговија со нафта. Меѓу погодените беше и катарски танкер за течен гас со шестмина хрватски поморци на палубата. Еден од преживеаните беше директен: „Преживеав по божјо чудо, сите сме живи.” Балкански луѓе, како и секогаш, се најдоа среде туѓа војна на работни места на кои отишле за да прехранат семејство.

Реториката на Трамп беше сурова и без дипломатски превез: „Тоа се зли и болни луѓе. Тие се рак. А знаете што се прави со ракот? Се отстранува што порано.” Тврдеше дека американските удари биле „20 пати посилни” од иранскиот одговор. Иранската Револуционерна гарда, пак, објави дека нападнала 85 американски воени мети во Бахреин и Кувајт како одговор на „кршење на примирјето”. Сирени за тревога одекнаа во двете земји по неколку пати.

Ефектот се почувствува веднаш таму каде што најмногу боли – на пазарот. Најмалку четири танкери за нафта и гас се откажаа од минување низ теснецот и се вратија назад, а Вашингтон го укина клучното исклучување што му дозволуваше на Иран да продава нафта на меѓународниот пазар. Резултат: цената на нафтата скокна за над три отсто. А кога поскапува нафтата во Хормуз, поскапува и на пумпите во Скопје – геополитиката не бара виза за да стигне до нашите џебови.

Сепак, аналитичарите советуваат внимание пред драматичните заклучоци. Иако ова е најсериозната размена на оган од потпишувањето на договорот, самата ескалација не значи автоматски дека примирјето мора да падне – бидејќи ниту Вашингтон, ниту Техеран имаат интерес да се вратат во отворен судир. Прашањето е колку долго интересот ќе биде посилен од гордоста. На Балканот ја знаеме таа сметка предобро.