Едни граѓани уредно си го плаќаат данокот на имот. На други, долгот тивко им се брише како застарен. Државниот завод за ревизија ја стави оваа неправда на хартија – и бројката е неудобна: речиси 48 милиони евра ненаплатени.

Ревизијата на успешност спроведена од Државниот завод за ревизија утврди дека општините во периодот од 2020 до 2024 година не наплатиле речиси 48 милиони евра по основ на разни даноци, вклучувајќи данок на имот, такси и други надоместоци. Во истиот период, општините отпишале долгови од над 3,8 милиони евра.

Механизмот е едноставен и неправеден. Додека едни уредно ги плаќаат своите давачки, кај други – поради неефикасноста на општините – долгот застарува и им се брише. „Од вкупно ненаплатените побарувања по основ на данок на имот, 67 отсто, или 18,9 милиони евра, се постари од пет години, што укажува на слабиот фискален напор на општините“, констатираат ревизорите.

Зошто општините не наплаќаат? Одговорот е и апсурден и очекуван. Даночните одделенија се неекипирани, регистрите не се ажурираат, а во целата држава има само 16 даночни инспектори, од кои еден од Управата за јавни приходи. Шеснаесет луѓе за да го наплатат данокот на имот на цела држава. Не е чудо што работите застаруваат.

Има и втор слој на проблемот – вредноста на имотите. Методологијата за пресметка е застарена, се применуваат цени што со години не се менувани и не ја одразуваат реалната пазарна вредност. Само 15 општини воопшто спровеле ревизија на пазарната вредност. Резултатот е потценета даночна основа и намалени приходи – за пари што потоа ги нема за патишта, за водовод, за основни работи.

Оценката на ревизорите е децидна: мерките и политиките на надлежните органи и локалната самоуправа „не обезбедуваат ефикасно администрирање на локалните даноци, такси и надоместоци“. Со други зборови, системот не функционира – и тоа не е тајна, туку официјален наод. Прашањето што ревизијата не го одговара е дали некој воопшто ќе преземе нешто по неа, или и таа ќе застари како долговите што ги опишува.