Американските власти за прв пат обвинуваат човек затоа што при гранична контрола внесол лозинка што му го избришала телефонот. Случајот на Семјуел Тјуник од Атланта, според неговата одбрана, е првото познато федерално гонење во САД за уништување податоци преку таканаречена лозинка за принуда – функција што намерно го брише уредот кога ќе се внесе наместо вистинската шифра.

Настанот се случил на 24 јануари 2025-та на аеродромот во Атланта, при враќање од странство. Тјуник бил одведен на дополнителна проверка. Според неговиот правен поднесок, граничните агенти не му дозволиле пристап до адвокат и не го известиле за неговите права, а потоа побарале шифра од телефонот – тврдејќи дека бараат материјал за злоупотреба на деца, без да покажат никаков доказ. Тјуник дал шифра. „Екранот стана празен, светна неколку пати и телефонот се рестартираше.” Уредот сепак му го одзеле, а нему му дозволиле влез.

Функцијата постои во GrapheneOS, приспособен оперативен систем за телефоните Google Pixel, наменет токму за луѓе што сакаат максимална контрола врз своите податоци. Тјуник сега е обвинет според член што забранува свесно уништување на имот за да се спречи негово одземање. Се изјасни за невин, а неговите адвокати бараат доказите да бидат отфрлени, тврдејќи дека проверката и одземањето биле незаконски.

Двајца независни експерти за дигитална безбедност изјавија дека не сретнале сличен случај досега. Едната од нив, Руна Сандвик, даде совет што вреди да се запамети без разлика во која земја живеете: „Овој случај е потсетник дека властите можат да тврдат дека свесно сте уништиле податоци, па затоа е подобро воопшто да ги немате тие податоци со себе кога поминувате одредени граници.”

Тука е и посуштинскиот дел. Владата на САД се држи до ставот дека границите не се американско тло сè додека патникот не добие дозвола за влез – што значи дека уредите може да се пребаруваат без судски налог. Токму затоа овој случај не е само за еден човек и еден телефон. Тој ја исцртува црвената линија: каде завршува правото на држава да ти гледа во џебот, а каде почнува твоето право да го заклучиш.

Поднесокот на Тјуник тврди дека властите можеби всушност истражувале негова поврзаност со едно еколошко движење во Атланта што се спротивставува на изградба на полициски тренинг центар. Ако е така, приказната добива уште еден слој – за тоа како безбедносната машинерија умее да го претвори активизмот во сомнеж, а патувањето во испит. Судот во Атланта се очекува да одлучи за барањето подоцна годинава.