Кинеската компанија Moonshot AI го пушти својот нов модел Kimi и Силиконската долина повторно доживеа нервен слом. Истата сцена како со DeepSeek: излегува кинески модел, на некои тестови се држи рамо до рамо со американските врвни модели, и цел еден дел од технолошката индустрија губи разум на социјалните мрежи.

Само што овој пат дебатата не остана на X. Според пријавите, OpenAI и Anthropic лобирале кај американските регулатори, изразувајќи загриженост за кинеските модели со отворени тежини. Тоа е информацијата што ја менува целата слика – кога две од најголемите приватни ВИ фирми во светот трошат време кај регулатор, тие не бранат нација, туку пазарен дел.

Кирстен Коросец, која ја следи оваа приказна, го постави прашањето што никој од лобистите не сака да го слуша: „Дали забрзуваме и обезбедуваме Американците да ја добијат ВИ трката, или обезбедуваме одредени врвни лаборатории да поминат подобро од другите?” Ако САД воведат сеопфатна забрана за кинески модели со отворени тежини, компаниите ќе бидат принудени да платат за OpenAI наместо да користат Kimi. Тоа не е безбедносна политика. Тоа е обезбеден пазар.

Најмногу зборува тоа што паниката веќе се стиши. Најголемиот „доказ” за кинеската надмоќ што кружеше таа недела беше тврдењето дека Kimi за 30 минути реплицирал цел macOS. Направил впечатлива графичка репродукција на тоа како изгледа macOS – што не е оперативен систем. Недела подоцна никој веќе не се однесува како да е дојден крајот. „Има многу елементи од ова што личат на повторување на претходни паники”, вели Шон О’Кејн. „Сите се толку подготвени и толку очекуваат дека ќе пристигне нешто и ќе го разнесе сето останато.”

Кулминацијата дојде од самата OpenAI. Дин Бол, шеф на стратешки иднини во компанијата, го започна целиот циклус со долга објава во која предложи САД да создадат регулаторна магла од страв, неизвесност и сомнеж – за да им го отежнат натпреварувањето на моделите со отворени тежини. Подоцна се оддалечи од тој аргумент, но поентата остана искажана на глас. Реакцијата, како што забележуваат неговите критичари, не беше толку што луѓето не се согласуваат со него, колку што тој едноставно го рече она што не се изговара.

Постои и еден шаблон што вреди да се именува: доволно е да се додаде зборот „Кина” во кој било разговор и температурата скока десет степени. Истото се случи со TikTok. Загриженостите не беа целосно измислени, но нивото на паника беше несразмерно со фактите. Сега истата логика се врти околу отворениот код: ВИ е толку моќна и толку опасна што единствениот начин да се контролира е преку затворени, приватни модели од американски фирми. Кој има интерес од таа порака?

Дејвид Сакс, дотогашниот ВИ-цар на администрацијата на Трамп, во меѓувреме викаше на X дека не може да верува како луѓето се спротивставуваат на дата центрите и како има премногу регулација. Кинеската закана не е причината за неговата позиција – тоа е аргументот со кој веќе постоечката позиција се продава подобро.

За читател на Балканот ова има конкретен влог. Моделите со отворени тежини се единствената причина зошто мал разработувач во Скопје, Софија или Загреб може да пушти нешто без да ѝ плаќа рента на американска фирма по повик. Ако таа врата се затвори со регулатива, не ја плаќа Пекинг цената. Ја плаќаат оние што немаат сопствена врвна лабораторија – што значи сите освен неколку компании во Калифорнија.