Германија во првите пет месеци од 2026 година одобрила извозни дозволи за оружје кон Израел во вредност од речиси 800 милиони евра. Тоа е повеќе од сето одобрено во претходните 20 месеци заедно. Најголемиот дел од дозволите се издадени во април и мај.

Податокот не дојде од владина конференција за печат. Дојде како одговор на пратеничко прашање, објавен од Ал Џезира. Со други зборови – за оваа бројка се дозна затоа што некој морал да прашува, а не затоа што некој сакал да каже.

Проектот што нема име

Над 60 проценти од одобрените дозволи се однесуваат на неименуван „голем поморски проект”. Аналитичарите сметаат дека станува збор за подморницата INS Drakon, произведена од германскиот производител TKMS.

Подморницата од класата Dolphin II има нуклеарен капацитет, првото патување го имала лани во бродоградилиштето во Кил, а нејзината проценета вредност е околу 480 милиони евра. Според извештаите, неодамна е формално предадена на израелската морнарица. Германското финансирање, пак, покривало околу 30 проценти од трошоците за Drakon и околу една третина од идните трошоци за класата Dakar.

Кога една држава плаќа третина од сметката, тешко може да тврди дека е само продавач.

„Нетранспарентноста е типична”

Макс Мучлер од Бонскиот меѓународен центар за проучување на конфликти објасни дека „нетранспарентноста е типична за работите со извоз на оружје” и дека изричното молчење на сојузната влада е точно тој образец.

Историјата го потврдува. Со години постоеле противречни извештаи за тоа дали дозволата воопшто била издадена: TKMS тврдел дека е одобрена во 2012 година, германската влада го негирала тоа. Двоумењето, се проценува, доаѓало од постапките пред Меѓународниот суд на правдата и од промената на јавното мислење.

Забраната што траела три месеци

Најинтересниот дел од оваа приказна е како изгледа еден морален чин кога има рок на траење. Канцеларот Фридрих Мерц во почетокот на август објави дека Германија ќе престане да издава дозволи за воена опрема што може да се употреби во Газа.

До ноември ограничувањата беа укинати, а разгледувањето по поединечни случаи продолжи. Веќе одобрените испораки воопшто не запреа – во септември на аеродромот Бен Гурион пристигнала германска пратка оружје вредна 794.000 евра.

Значи, пауза од околу три месеци, во која она што било договорено претходно продолжило непречено. Тоа не е ембарго. Тоа е соопштение за печат со рок.

Економско, не морално прашање

Мучлер е директен за причината: сојузните влади „го гледаа и продолжуваат да го гледаат извозот на оружје првенствено низ економска призма”, како начин за јакнење на одбранбената индустрија. Размислувањето за тоа дали тоа оружје овозможува воени злосторства, вели тој, „игра значително помала улога”.

Бројките го поткрепуваат тоа. Во првата половина од 2026 година Германија одобрила извозни дозволи вредни 13,87 милијарди евра – четири пати повеќе од истиот период во 2025 година. Земјата планира воените трошоци да ги удвои од под 2 на 3,5 проценти од бруто домашниот производ.

Питер Д. Веземан од стокхолмскиот институт СИПРИ го сумира резултатот: Германија сега е најголемиот воен трошач во Европа, без Русија, а нејзината одбранбена индустрија е основата на европската воено-индустриска база.

Континент кој со децении се претставуваше како проект на мирот денес го гради својот раст врз она што го произведува за војна. Прашањето не е дали тоа е легално – легално е. Прашањето е зошто за тоа дознаваме преку пратеничко прашање, а не од оние што ги потпишале дозволите.