За еден ден, границата на Европа престана да постои. Повеќе од 60.000 луѓе поминаа во Сеута – шпанската енклава на северот на Африка – по копно и по море. Најмалку 57 не стигнаа до другата страна. Град од околу 83.600 жители се разбуди со десетици илјади луѓе на своите улици, дел од нив преспаа на отворено.

Шпанскиот премиер Педро Санчез ја префрли вината на криумчарските мрежи и изјави дека територијалниот интегритет на земјата е загрозен. Тоа е формулација што се употребува кога нешто веќе се случило, а никој нема одговор што понатаму.

Бројките што не се вклопуваат во ниту една проценка

Според шпанското Министерство за внатрешни работи, до 15:30 часот се вратиле над 48.000 луѓе назад во Мароко – со брзина од околу 150 лица во минута преку лукобранот Тарахал. Толку организирано враќање, за толку кратко време, кажува нешто друго освен хаос. Не се движат така 48.000 луѓе ако никој не ја отворил и не ја затворил портата.

Тоа е и прашањето што виси над целиот настан. Мароканската жандармерија, според снимките што се појавија, мирно набљудувала како групи истрчуваат од камиони кон шпанската граница. Кога граничната служба на една држава гледа во страна, тоа не е пропуст – тоа е политика.

Мелиља, втората врата

Проблемот не остана само во Сеута. Кај граничниот премин Бени Ензар се обиделе да влезат околу 500 луѓе во Мелиља, другата шпанска енклава. Се слушнале и неколку експлозии, распоредени биле полициски единици за разбивање демонстрации, а преминот е затворен уште од четврток навечер. Претседателот на енклавата Хуан Хосе Имброда процени дека тој ден нелегално преминале „највеќе 400″ лица.

Во Надор, во близина на преминот Бени Нсар, дошло до насилни судири помеѓу силите на редот и стотици млади луѓе, од кои многумина се малолетни.

Во градот: провалени станови и празни продавници

Во Сеута мигрантите провалуваат во станбени згради и куќи, обидувајќи се да ги заземат. Локалните медиуми забележуваат дека очигледно добро ги познаваат шпанските закони – откако еден стан ќе биде зафатен, иселувањето бара посебна правна постапка и станува значително потешко. Дел од оние што влегле, обиваат продавници.

Еден жител на градот состојбата ја опиша како „постојани демонстрации”. Од мароканскиот град Кастилехос групи луѓе се обидувале да ја пробијат оградата и фрлале камења врз безбедносните сили.

Кој ја држи рачката

Ова е моментот што вреди да се запамети. Не затоа што 60.000 луѓе поминаа – туку затоа што поминаа и се вратија во ист ден. Мароко токму покажа колку точно чини една европска граница и колку брзо може да се отвори кога Рабат ќе процени дека му треба нешто од Мадрид или од Брисел. Тоа не е мигрантска криза во класична смисла. Тоа е демонстрација.

Балканот ја знае оваа сцена напамет. Границите тука со години се отвораа и затвораа според тоа кој со кого преговара, а луѓето што поминуваа низ нив беа последните што знаеја зошто. Разликата е само во тоа што овојпат сцената се одигра на самата врата од Европската унија, а не некаде каде што Брисел може да гледа настрана.

Педесет и седум луѓе загинаа додека некој ги мереше своите преговарачки позиции. Прашањето не е дали Шпанија ќе ја зајакне оградата – тоа веќе го прави. Прашањето е кој ќе одговара за тие 57, и дали воопшто некој ќе го постави тоа прашање кога следната недела вестите ќе поминат на друга тема.