Просечната оценка на државната матура оваа година е 3,66. Лани беше 3,69. Во 2024-та беше 3,26. Министерката за образование Весна Јаневска е задоволна што просекот се задржува две години по ред. Бројката е точна. Прашањето е што мери.

Оваа година првпат се полагаа три типа матура – државна, стручна и уметничка. Просекот на државната е 3,62, на стручната 3,91, на уметничката 3,59. Од Државниот испитен центар велат дека тоа е поправедно, бидејќи секој ученик бил тестиран за она што го учел. Тоа е разумно. Но и самите признаваат дека податоците ќе бидат споредливи дури од следната учебна година, кога новиот модел ќе се примени по вторпат.

Бројката што кажува повеќе од просекот

По математика просечната оценка е 4,3. По мајчин јазик 3,95. По англиски јазик – 3,18, најнизок просек од сите предмети. Тоа е единствената бројка во целиот извештај што вреди да се залепи на ѕид во секое министерство.

Матурант што излегува од средно училиште со 3,18 по англиски јазик влегува на пазар на труд каде англискиот не е предност туку услов. Влегува и на факултет каде најголемиот дел од стручната литература е на англиски. Ако просекот по математика е 4,3, а по англиски 3,18, тогаш системот произведува ученици подготвени за испит, но не и за она што следи после него.

226 поништени тестови

На 226 матуранти им е поништен тестот поради препишување и ќе полагаат повторно во август. За споредба, лани биле фатени 172, во 2024-та – 264. Значи бројката оди горе-долу без јасен тренд, а Државниот испитен центар тоа го припишува на подобра организација и построга контрола.

Ако контролата е построга, а фатените се повеќе од лани, тогаш поверојатното објаснување е дека препишувањето не се намалило – само поголем дел од него е забележан. Разликата меѓу „помалку препишуваат” и „подобро ги фаќаме” е суштинска, а извештајот не ја прави.

Поднесени биле 805 приговори, односно 2,86 отсто од учениците. Прифатени биле 0,95 отсто од нив. Повторното полагање почнува на 12 август, во четири градови и на осум локации, без мобилни телефони и со тестатори. За оваа матура биле пријавени 14.587 ученици, а отсутни биле 2,39 отсто.

Резултатите од матурата се клучен критериум за упис на факултет. Тоа значи дека овие бројки не се статистика – тие се распоред на нечиј живот за следните пет години.