Прашањето е старо колку и кафеаните: може ли маж и жена да бидат само пријатели? Шпанскиот психолог и терапевт за парови Антонио Болинчес го дава одговорот што никој не сака да го чуе – може, но под услов што звучи речиси навредливо.

„Сè додека постои физичка антипатија. Сè додека ниту едниот ниту другиот не му се допаѓа на другиот во доволна мера”, вели тој во подкастот „Раскажани животи”. Со други зборови: пријателството е чисто дотогаш додека привлечноста не влезе во собата. Штом еден од двајцата почувствува нешто посилно, односот се комплицира – и обично тој што почувствувал го крие тоа најдобро.

Болинчес воведува поим што вреди да се запамети: сублимирано пријателство. Тоа е она што настанува кога некој се вљубил, добил јасно „те сакам како пријател”, и наместо да прекине – останува. Само што останува во друга улога.

Неговиот опис е неудобно прецизен: „Ми се допаѓа некоја девојка, но таа ми вели дека ме сака само како пријател. Водам внатрешен дијалог и се откажувам да ја гледам за да не се фрустрирам, или продолжувам да се дружам со неа. Ја претворам вљубеноста во пријателство и останувам во резерва, бидејќи понекогаш се случува во моменти на слабост мажот да добие пристап до таа жена што се чувствува одбиена од друг маж.”

Тоа е реченица што ја објаснува половина од сите долгогодишни „најдобри пријателства” за кои сите наоколу знаат сè. Не е злоба – Болинчес не оценува, тој опишува механизам. Но опишува и цена: човек што чека не е слободен, а тој што е чекан обично не знае дека е.

Психологот додава уште еден слој, и тука станува најинтересно. Дали некој ќе прифати сублимирано пријателство зависи од тоа колку опции чувствува дека има. „Ако имаш можности со многу партнерки, не прифаќаш сублимирано пријателство”, вели тој. Колку повеќе врати гледаш отворени, толку помалку време ќе поминеш пред една затворена. Кога опциите се стеснуваат, чекањето почнува да изгледа разумно.

Но има и друга страна што Болинчес не ја негира: тоа дека еден однос почнал со привлечност не значи дека од него не останало ништо освен пресметка. Може да има вистинска грижа, доверба и блискост што вредат сами по себе. Разликата не е во тоа како почнало, туку во тоа што се очекува сега.

И тука е единственото прашање што има смисла да си го постави човек што е во таква позиција. Ако можеш да прифатиш дека таа личност нема да ти биде партнер, да ѝ се радуваш на нејзините врски и да си градиш свој живот – пријателството може да си најде место. Ако секој разговор, секоја раскината врска и секоја вечер во која таа е ранлива ја читаш како можна врата – тогаш тоа не е пријателство, туку ред за чекање во кој само еден човек знае дека стои.