Директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, слета во Москва со американски воен транспортен авион „Ц-17 Глоубмастер III“. Веќе тоа е порака, бидејќи такви летови кон Москва не се рутина. Но вистинската причина за посетата, според извори блиски до разговорите, не била Украина. Била Балтикот.

Предупредување, не преговори

Ратклиф им пренел на руските соговорници дека секој обид за ескалација против Литванија, Латвија и Естонија ќе биде третиран како тоа што е, напад врз три членки на НАТО. „Средбата пред сè служеше за предупредување на Русија против каква било ескалациска акција кон балтичките држави“, изјави еден од упатените извори. Ратклиф не се сретнал со Путин лично. Разговарал со претставници на руското разузнавање, а Кремљ подоцна потврди дека Путин бил информиран за резултатите од контактот.

Сцената има претходник кој никој во Вашингтон не го заборавил. Во 2021 година тогашниот шеф на ЦИА, Вилијам Бернс, отиде во Москва да го одврати Путин од напад врз Украина. Знаеме како заврши тоа. Кога иста институција по ист пат носи исто предупредување, вреди да се праша дали пораката е таа што не поминува или ушите се тие што не слушаат.

Зошто токму Балтикот

Американските проценки велат дека Москва би можела да ја тестира подготвеноста на НАТО да ги брани своите членки преку сајбер напади, хибридни операции или ограничени воени навлегувања. Фокусот е на трите балтички држави. Уште позначајна е промената во тајмингот. Проценките од почетокот на август велат дека Путин би можел да се обиде со таков тест уште до есен, што е свртување од порано, кога се сметаше дека Русија нема да оди против НАТО додека е воено врзана во Украина.

Ратклиф побарал и Русија да ја намали воената и економската поддршка за Иран, конкретно да престане со испораки на оружје и одбранбена технологија кон Техеран, и предупредил Москва да не реагира претерано на проширените американски санкции. Значи еден лет, три теми, и ниту една од нив не е мала.

Одговорот што не дојде

Според пишувањето на „Блумберг“, по посетата Москва не покажала подготвеност за значајни отстапки. Напротив, во кремљските кругови се разговарало за можна воена ескалација во Украина, вклучувајќи засилени напади врз Киев и врз украинската инфраструктура. Извори наведуваат дека поединечни руски функционери заклучиле дека Путин би можел да размисли за употреба на нуклеарно оружје против Украина како крајна опција.

Тука е потребна прецизност, а не паника. Тоа не е одлука, ниту закана изречена од Путин. Тоа е она што извори тврдат дека одделни функционери го проценуваат. Разликата меѓу „некои во системот мислат дека тој би можел“ и „тој ќе го стори тоа“ е огромна, а токму таа разлика е првото нешто што исчезнува во насловите.

Уште еден детал открива колку внимателно се врти оваа игра. Вашингтон однапред го известил Киев за доаѓањето на американската делегација и побарал украинските сили привремено да ги запрат нападите додека американските претставници се во Русија, за да не се случи инцидент кој би ги нарушил разговорите. Тоа не е ситница. Тоа е мерка колку тенка е нишката врз која висат овие контакти.

Двојната порака

Резултатот се два контрадикторни сигнала во истата недела. Директорот на ЦИА бара канали за дијалог и де-ескалација. Изворите на „Блумберг“ тврдат дека Москва не е спремна за отстапки и разгледува ескалација. Двете работи можат да бидат точни истовремено, бидејќи разговорот и притисокот отсекогаш работеле паралелно.

Претседателот Трамп ја омаловажи мисијата и ја опиша како „полурутинска“, негирајќи дека се однесувала на можно руско тестирање на НАТО или на притисок околу Иран, и тврдејќи дека станува збор за напорите за мир во Украина. Дали е тоа умирување на јавноста или вистината, тешко е да се процени однадвор. Но кога шефот на разузнавањето лета до Москва со воен авион, зборот „рутинска“ ретко е точниот збор.

За регионов ова не е далечна вест. Балтичките држави се членки на НАТО исто како што е и Македонија. Ако прагот на членството еднаш се тестира и се покаже мек, тоа не е проблем само за Вилнус, Рига и Талин. Таа проценка потоа важи за секој што ја има истата гаранција во џебот.