Пеликанот во Дојран, 2,26 милиони од регистрации, судијата Ристов, дозвола за 337 мегавати

Пеликанот што чекаше две недели ветеринар

Две недели посетителите на Дојран го гледаа истото – осамен пеликан што се движи невообичаено близу до луѓе. Одговорот дојде дури кога ветеринарот Ристо Ичков од Богданци излезе на терен и утврди дека птицата била погодена со сачмарка под крилото. Реченицата што најмногу боли е неговата: лесно го фативме, бидејќи веќе беше изнемоштен. Дива птица што се фаќа со раце е птица без сила да бега. Раната ја чистел ветеринарот, рипчињата ги донеле дојранските рибари, мандрата ја обезбедил градоначалникот. Агенцијата за храна и ветеринарство соопшти дека планира центар за диви животни – тој центар сè уште не постои, а некој со сачмарка погодил заштитен вид на едно од трите природни езера во земјава и никој не излезе со изјава за тоа.

Пет години наплата што никој не ја спореди со ништо

Секој што регистрирал возило ги плаќал ситните ставки за патишта, за Црвен крст, за животна средина, без да прашува. Според истрагата на МВР, 138,8 милиони денари односно околу 2,26 милиони евра завршиле кај приватници преку осигурително брокерско друштво, од 2021 до јануари 2026. Најголемиот удар го поднеле Буџетот и општините – над 83,3 милиони денари. Тоа се истите општини што потоа немаат пари за контејнери и за улично осветлување. Апсењето е добра вест, но откривањето по пет години не е успех на контролата, туку доказ дека таа не работела. Меѓу осомничените има и помошник-директорка за финансии во јавно претпријатие, што значи дека надзорот не бил само отсутен.

Сметки во пет банки и еден именик

На рочиштето за апелациониот судија Ѓоко Ристов обвинителството изнесе бројки што опишуваат повеќе од која било изјава: над 1,5 милион евра на сметките на судијата, сопругата и мајка му, и вештак што не може да утврди од каде дошле. Платата на Ристов пораснала од 60.000 на 120.000 денари за осум години, а во дупка зад кујнски плочки се нашле 350.000 евра. Одбраната тврди дека судија во Апелациониот суд не одлучува сам, туку како дел од тричлен совет. Тоа е точно – и токму затоа е полош аргумент отколку што изгледа, бидејќи ако еден член на советот е компромитиран, компромитирани се и одлуките на советот.

Дозвола за 337 мегавати издадена од општина

Државниот завод за ревизија објави наод што ја опишува целата приказна за обновливите извори во една реченица: од 2022 до мај 2025 фотоволтаични централи се граделе без функционален систем за планирање и со речиси никаков надзор. Централа од 337 мегавати, доволна за околу 94.000 домаќинства, добила одобрение за градба од локална самоуправа наместо од надлежното министерство. До ноември 2024 законот воопшто не ја дефинирал моќноста на панелите – еден мегават или триста, иста категорија. Државата немала ни Индикативен план, а правилникот за овластувања и владината комисија сè уште не постојат. Панелите инсталирани денес истекуваат за дваесетина години, а отпадот од нив нема законска категоризација.

Чадот доаѓа од другата страна на границата

Скопје вечерва повторно диши чад, а изворот овој пат не е депонија. Шумскиот пожар од косовска територија навлезе кај скопското село Грачани со огнена линија подолга од пет километри. Истиот ден Македонија по барање на Косово за првпат ангажираше државен хеликоптер за гаснење пожар надвор од сопствената територија. Тоа не е противречност – огнот не признава граничен премин. Од 27 пожари во деноноќието, еден гори во Шуто Оризари, каде депонија се запалила зад хотел. Депонија што гори во скопска општина не е шумски пожар, туку отпад што стоел додека не се запали сам.

Планови што се пишуваат откако конструкцијата е готова

Три приказни од денес се исти по редоследот на чекорите. Мостот кај АСНОМ конечно добива траса – конструкцијата беше готова од 2020-та, договорот со луѓето чиишто куќи стоеја на трасата не беше. На Барутана Билјана Ивановска им подаде бланко изјави на урбанистите да потпишат дека планот е безбеден, никој не потпиша, а трите инстанци што се произнеле сега се покажуваат една на друга. А Скопје доби 27 од презентираните комунални возила купени со 4,2 милиони евра од непотрошен проект на Светска банка, додека градоначалникот признава дека до 10 возила дневно паѓаат од работа од вкупно педесет.

Бројките што се бројат различно

Владата и опозицијата денес се расправаа за еврообврзница од 1,3 милијарди евра во 2027, при што едните бројат нето, другите бруто, а дефицитот од 3,5 отсто од БДП што не рефинансира ништо не го спомнува никој. Премиерот на промоцијата на комуналните возила направи биланс на 26 месеци и најави половина милијарда евра децентрализирани кон општините. Одделно, за унгарскиот заем и за Орбан порача дека не стравува од истрагата и дека изјавата не се однесува на нас, иако Орбан рече ниту една земја-кандидат без исклучок.

Она што се брои без прес-конференција

Наспроти сето тоа, 49 отсто од Прилепчани селектираат отпад, со 8.318 канти и 126 контејнери на терен. Опремата ја носи буџетот, навиката ја носи домаќинството, и втората е потешка за градење. Во Кавадарци над 70 луѓе и 30 возила чистат по невремето од раните утрински часови – мобилизацијата е брза, а прашањето што остава секое такво невреме е зошто водата се задржува на истите локации.

Седмата жртва и образец што никој не го објаснува

69-годишник од Гази Баба почина по 38 дена на Инфективна, седма жртва од западнонилска треска. Од 50 регистрирани случаи, 39 се мажи – образец што го потврдуваат и странски истражувања, но за кој никој нема објаснување. Прскањето почна во септември.

Од светот: истрага во три земји и еден ковчег

Надвор од земјава денот носеше две линии што се допираат. Дроновите од Лајпциг и конзервите со експлозив од српско-унгарската граница се направени на ист начин, а истрагата веќе се води во три земји; Германија тестираше балистичка ракета часови по нападот. Во Белград телото на Младиќ слета со државен протокол – тоа што судот го утврдил за геноцид не се преговара на плоштад. А ЕУ ја потврди таксата за мали пратки најдоцна до 1 ноември, со казни до шест отсто од годишниот увоз.

И нешто полесно на крајот

Вардар го зеде Суперкупот со гол разлика, а Гевгелија остана на еден гол од првиот трофеј на Охрид. Во Германија Томовски е прв голман на Бундеслигата по одбрани и сепак губи – што е свое мало резиме на неделата.

Потешкиот дел од денот има иста форма во сите четири главни приказни. Планот, регистарот, надзорот и центарот постојат како ветување или како законска обврска, но не и како нешто што работи во моментот кога затреба. Пеликанот го спасија рибари, шемата ја откри полиција по пет години, дозволата ја издаде општина што немала право, а по панелите ќе остане отпад за кој нема ни категорија. Државата не отсуствува од документите – отсуствува од теренот.