Хенри Дејвид Торо ја напишал реченицата пред речиси два века, а таа денес звучи како да е напишана за човек што штотуку го погледнал сопствениот календар: „Не е доволно да си зафатен. Тоа се и мравките. Прашањето е – со што сме зафатени?“

Втората реченица е онаа што боли. Мравката е совршено продуктивна. Работи цел ден, не одмара, не се жали, го носи повеќекратно сопствената тежина. И никој никогаш не ја прашал зошто. Торо не се потсмева на трудот – тој само забележува дека трудот сам по себе не е доказ за ништо.

Психологот Давид Гомез вели дека современата култура ја има поставено работата наопаку. Полниот распоред стана социјален статус. „Немам време“ веќе не е жалба, туку изјава за важност. Кога некој ќе каже дека му е слободно попладнето, првиот рефлекс на другата страна е да го исполни. Слободното време престана да биде цел и стана празнина што бара оправдување.

Гомез укажува и на нешто понепријатно: постојаната зафатеност често е бегство. Додека распоредот е полн, човекот нема простор да се запраша дали воопшто сака да биде таму каде што е. Зафатеноста функционира како анестезија – не ја решава незадоволството, само го одложува. И затоа е толку тешко да се откаже од неа. Тивката соба ги враќа сите прашања одеднаш.

Излезот, според него, не е во подобра организација. Тоа е замката во која паѓа секој што купил тефтер и апликација за продуктивност: подобрата организација само овозможува да се вгнездат повеќе работи во истиот ден. Три чекора се нудат наместо тоа – да се набљудува вистинската, а не замислената рутина; да се одвои итното од важното; и да се научи бришење наместо додавање.

Последниот е најтежок. Додавањето е активност, а активноста дава чувство дека се прави нешто. Бришењето изгледа како ништо да не правиш. А сепак, разликата меѓу човек што трча цел ден и човек што стигнал некаде најчесто е токму во тоа што вториот отфрлил нешто.

Дали кај нас некој воопшто би признал дека има слободно попладне? Зафатеноста лесно се претвора во доказ – дека си потребен, дека те бараат, дека нешто држиш. Тоа е разбирлив рефлекс. Но Торо и понатаму го поставува своето прашање, и одговорот на него не го дава календарот.