Владимир Путин наводно се согласил да го разгледа предлогот на Министерството за одбрана за воведување воена состојба во Русија. Нагласокот е на „наводно“: тоа го тврдат одредени медиуми и Телеграм-канали, а Москва засега официјално не потврдува дека таков предлог воопшто стигнал на масата на претседателот. Дали молчењето значи „не“ – или само „не уште“?

Ако се случи, тоа би била една од најголемите промени во внатрешниот режим на Русија од почетокот на она што Москва и понатаму го нарекува „специјална воена операција“. Според рускиот закон, воената состојба ја воведува претседателот со указ, во случај на агресија врз Русија или непосредна закана од агресија. Указот мора да ги наведе причината, почетокот и територијата, а потоа итно оди во Советот на Федерацијата, кој има 48 часа да го разгледа. Колку пати досега горниот дом му рекол „не“ на Путин?

Суштината е во она што следува по указот. Властите добиваат многу пошироки овластувања: ограничување на движењето и на работата на одредени организации, построга контрола на транспортот и комуникациите, посебна заштита на клучните објекти и дополнителни обврски за граѓаните и компаниите, поврзани со одбраната на државата. Законот дозволува и општа или делумна мобилизација, ако таа претходно не е прогласена. Накратко – државата добива клуч за речиси секоја врата во земјата.

Четири региони веќе живеат во тој режим. Путин воведе воена состојба во ДНР, ЛНР, Запорошката и Херсонската област уште на 19 октомври 2022 година, откако Русија ги прогласи за свои територии. Во остатокот од земјата, особено во областите што се граничат со Украина, беа воведени различни степени на подготвеност. Ново би било проширувањето на режимот врз цела Русија или врз многу поголем дел од нејзината територија.

Кремљ со години ги отфрлаше ваквите шпекулации. Путин во 2022 и 2023 година велеше дека не гледа потреба од таква одлука, а портпаролот Дмитриј Песков тврдеше дека прашањето не е на дневен ред. Оттогаш, сепак, многу нешта се сменија: нападите со дронови и ракети стигнаа длабоко во руската територија, а пограничните региони поминаа и низ копнени упади и интензивни напади.

Гласините не се појавуваат за прв пат. Уште во текот на летото руски и западни извори пишуваа дека дел од безбедносниот апарат размислува за многу поостри мерки по септемвриските избори за Државната дума. Во оптек беа сценарија за ново проширување на мобилизацијата, ограничување на движењето, построга контрола на границите и префрлање на делови од економијата на воен режим. Руските официјални лица тогаш не потврдија ниту нова масовна мобилизација, ниту воена состојба. Изборите сега поминаа. Дали мерките само чекаа гласањето да заврши?