ВИ-агенти што глумат лесни жртви: австралискиот Apate ги држи измамниците на линија, досега низ 2,5 милиони разговори

Кој добил повик од „банката“ или порака за „пратка што чека“, го знае правилото: спушти и блокирај. Австралискиот стартап Apate прави спротивно. Неговите агенти со вештачка интелигенција одговараат на повиците, ги отвораат сомнителните линкови, влегуваат во групи на социјалните мрежи и глумат наивни жртви – со различна возраст, пол, акцент и јазик. Целта е измамникот да остане на линија доволно долго за да ги открие сметките, крипто-паричниците, телефонските броеви и лажните сајтови со кои работи.

Компанијата е основана во 2024 година, врз основа на истражувања на Универзитетот Маквори во Сиднеј, и има 20 вработени. Според нејзините сопствени бројки, агентите досега им потрошиле на измамниците околу 17 години време, низ 2,5 милиони разговори, а секој ден водат десетици илјади нови. Клиентите можат да им зададат и конкретна мисија – на пример, да го извлечат бројот на банкарската сметка или адресата на крипто-паричникот.

Идејата се родила на семеен пикник. Основачот и извршен директор Дали Кафар добил повик од измамник и, за забава на децата, го држел на линија 44 минути. Тогаш сфатил дека тоа се 44 минути во кои измамникот не ограбувал вистински човек. Сооснивачот Бред Џоф вели дека индустријата реагира доцна: „Најголемиот дел од индустријата работи дури откако штетата е веќе направена.“ Името, објаснува, доаѓа од Апата, старогрчката божица на измамата – „соодветно, со оглед на тоа што прават нашите агенти“.

Меѓу клиентите се Commonwealth Bank of Australia, операторот TPG Telecom, комунални претпријатија и владини агенции. TPG пренасочил речиси 590.000 повици кон агентите на Apate. Commonwealth бележи 76 отсто помалку јавно пријавени загуби од измами, а неименувана австралиска банка со помош на агентите прекинала 22 кампањи на измамници. Во август компанијата собрала 8,15 милиони долари (околу 7 милиони евра) почетна инвестиција, вкупно малку под 10 милиони, и сега отвора канцеларија во Лондон и го зголемува присуството во САД.

Зошто е ова повеќе од забавна приказна: измамниците и самите користат вештачка интелигенција. ФБИ во 2025 година добило над 22.000 пријави за криминал поврзан со ВИ, со загуби од околу 893 милиони долари – од нив над 632 милиони само од инвестициски измами, со лажни ВИ-видеа на познати личности и директори. Се отвора трка во која двете страни ангажираат машини за лажење. Џоф тоа го кажува без трунка срам: „Веројатно сме еден од ретките бизниси на светот што слават кога луѓето го пцујат нашиот производ.“

Бројките доаѓаат од самата компанија и тешко се проверуваат однадвор. Но моделот е јасен: наместо секој граѓанин сам да се брани, некој систематски им го краде времето на измамниците и собира докази против нив. Дали некоја банка или телеком-оператор во регионот би вложил во ваква одбрана – или и понатаму ќе се потпираме на „спушти и блокирај“?