Вучиќ бил подготвен да ги оспори изборите со сила: Кој го одврати во изборната ноќ?

Неколку часа во изборната ноќ Србија, според сведоци, висела на конец. Александар Вучиќ, по 12 години на власт, бил подготвен со сила да не ја признае победата на Студентската листа – и се откажал дури кога станало јасно дека разликата е преголема за да се избрише. Тоа го тврди британски дневен весник, повикувајќи се на политичари и на поранешен висок полициски функционер.

4.000 полицајци, 3.000 силеџии и изгаснати светилки

Спасоје Вулевиќ, поранешен командант на Специјалната антитерористичка единица на Србија, тврди дека Вучиќ во центарот на Белград испратил 4.000 полицајци и 3.000 луѓе што ги опишува како силеџии. „Сто проценти сум сигурен дека планирал да ги одбие резултатите“, вели тој. Додека гласачите излегувале на избори, мажи облечени во црно, во групи од по 20 до 30, се движеле кон Пионирскиот парк – местото каде што месеци наред стоеше шаторскиот камп на Вучиќевите приврзаници и каде што требало повторно да се подигне.

Жандармеријата заземала позиции, дел од улиците биле затворени, а дел од уличното осветлување – изгаснато. Групи во црно, темни улици и камп полн со приврзаници токму во ноќта кога се бројат гласовите. Балканот ја знае оваа сценографија напамет.

Планот за тесен резултат

Радомир Саичиќ, еден од водечките кандидати на Студентската листа, вели дека постоел план за употреба на сила доколку резултатот бил тесен. „Имаа план со груба сила да ја поништат изборната волја“, тврди тој. Според него, Вучиќ добил многу повици од полицијата и од други кругови, кои го убедиле дека спроведувањето на тој план за него би завршило многу лошо. Еден поранешен полицаец, кој ги предупредувал колегите да не тепаат и да не пукаат во демонстрантите, добил анонимна закана: „Првиот куршум е за тебе.“

Раде Ѓуриќ, правник во Независното здружение на новинари на Србија, го опишува сценариото што, според него, се подготвувало: власта ќе се повикаше на неправилности во гласањето, ќе бараше повторување на изборите, тоа ќе предизвикаше протести – а насилството потоа ќе послужеше како уште еден изговор за поништување. „Во неделата наутро Вучиќ се чувствуваше недопирлив“, вели тој.

Кој се јави пред 21:30?

Околу 21:30, час и половина по затворањето на гласачките места, Вучиќ се откажал од оспорување на резултатите. Групите мажи од центарот на Белград набрзо исчезнале. Остана прашањето што се случило во тие деведесет минути. Во Белград кружат непотврдени гласини дека го одвратил Виктор Орбан. Вулевиќ верува дека повиците стигнале од европски влади, „на највисоко ниво“.

Сандро Гози, европратеник и претседател на Европската демократска партија, вели дека уште во неделата од дипломатски извори стигнувале „алармантни извештаи дека Вучиќ е подготвен да се бори и да изведе државен удар“. Тој не исклучува телефонски интервенции, но додава дека бројот на гласови против Вучиќ едноставно бил преголем. „Вучиќ беше целосно затечен“, вели Гози.

Портпаролката на Вучиќ ги отфрла сите тврдења: засиленото полициско присуство, вели, било поради закани за насилство од демонстрантите. Тоа е официјалната верзија. Таа само не објаснува зошто, ако е така, требало да се гаси дел од уличното осветлување, како што тврдат сведоците.

Разликата што не можеше да се избрише

Студентската листа освои околу половина милион гласови повеќе од противникот, а според распределбата на мандатите ќе има 141 од 250 пратенички места, наспроти 103 за Вучиќевата Српска напредна странка. Ако тврдењата на сведоците се точни, токму таа разлика ја спречила сцената што Балканот најмногу ја памети: власт што одбива да си оди и улица што излегува да ја брани изборната волја.

Дејан Шошкиќ, поранешен гувернер на Народната банка на Србија и високо рангиран кандидат на листата, веќе најавува излез од „наративот и реториката на деведесеттите“. Поканата за соработка, вели, не важи само за Хрватска, туку и за Босна и Херцеговина, Црна Гора, Словенија и Македонија. Звучи добро. Но новата власт ќе се мери по првите месеци во институциите, не по изборната ноќ. А прашањето што останува е непријатно за целиот регион: колку демократијата зависела од тоа дали некој ќе крене телефон?