Трамп ги разгледува воените опции за Иран: Нови удари по 3 ноември или „пауза“ – во Вашингтон зборуваат и двете одеднаш

Адмирал Бред Купер, командант на американските сили на Блискиот Исток, во четврток дошол лично во Белата куќа и на Доналд Трамп му ги претставил воените опции за можни нови напади врз Иран. Тоа не е секојдневна сцена: регионалните команданти ретко директно му известуваат на претседателот. Датумот што стои зад сето ова е 3 ноември, изборите за Конгрес. Вашингтон размислува за продолжување на големите воени операции откако ќе се пребројат гласовите.

Според двајца американски функционери, Трамп сакал лично од Купер да чуе дали поморската блокада на Иран го дава очекуваниот резултат. Зборувале и за пропуштањето на нафтените танкери низ Хормузскиот теснец и за економскиот притисок врз Техеран. На масата седеле потпретседателот Џеј Ди Венс, министерот за одбрана Пит Хегсет, министерот за финансии Скот Бесент, министерот за енергетика Крис Рајт, началникот на Здружениот генералштаб Ден Кејн, специјалниот пратеник Стив Виткоф и шефицата на кабинетот Сузи Вајлс. Толку важни луѓе не се собираат за учтива посета на еден адмирал. Белата куќа и Централната команда одбија да коментираат.

Подготовките не се само во Вашингтон. Соединетите Држави веќе предупредиле неколку арапски земји од Персискиот Залив да се подготват за можни нови американски напади по 3 ноември и за иранска одмазда. Израелскиот началник на Генералштабот Ејал Замир на почетокот на неделата разговарал со Купер за можни операции, а американски и израелски функционери разгледуваат нова опсежна кампања врз ирански воени и нуклеарни цели ако дипломатијата пропадне. Трамп, засега, нема донесено конечна одлука: нема потврда ниту дека новите напади се одобрени ниту дека имаат датум.

Писмото на Венс и лековите на Трамп

Паралелно тече друг колосек, и тука работите стануваат чудни. Катарски посредници му пренеле на Мохсен Резаи, секретар на иранскиот Врховен совет за национална безбедност, писмо од Венс со предлог за обновување на преговорите, со нагласка дека мора да ја опфатат нуклеарната програма. Трамп пак јавно изјави дека Венсовото обраќање се однесувало на помош за снабдување со лекови. Двајцата во среда разговарале и за испраќање храна и лекови како гест на добра волја. Значи, писмо за нуклеарни преговори или пратка лекови? Зависи кого слушаш.

Американскиот амбасадор во Турција Том Барак во четврток изјави дека двете страни се многу блиску до договор за смирување. „Мислам дека сме многу блиску до тоа конечно да стигнеме до момент во кој ќе можеме да кажеме: Ајде едноставно да направиме пауза“, рече тој. Зборуваше за привремен договор, не за сеопфатно решение. Барак го рече тоа во четврток. Во четврток адмиралот ги носеше воените опции во Белата куќа.

Иран, од своја страна, бара конкретни отстапки пред какви било разговори за нуклеарната програма: укинување на американската поморска блокада, ослободување на замрзнатиот ирански имот и повторен извоз на нафта. Вашингтон инсистира преговорите да ја опфатат токму нуклеарната програма. „Посредувањето е во многу чувствителна фаза“, рекол регионален извор запознаен со разговорите предводени од Катар.

Шемата веќе е видена. Според американски медиуми, сличен пристап Трамп имал и пред ударите врз иранските нуклеарни постројки во јуни 2025 година и пред почетокот на американско-израелската војна во февруари оваа година. Преговори напред, бомбардери назад. Балканот ја знае оваа сцена напамет: додека едниот пратеник се ракува, другиот брои тенкови.

Затоа зборот „пауза“ од устата на еден амбасадор не треба да се чита како мир. Иран, Заливот и Израел сега чекаат резултати од гласање во кое не учествуваат, за да дознаат дали ќе имаат војна. Колку вреди пауза што може да заврши кога ќе се пребројат гласовите?