Студентската листа побара досиеја за педесетина луѓе од РТС: зошто победниците толку брзо стигнаа до телевизијата?

Изборите во Србија се одржаа на 25 октомври. Новата влада сè уште не е составена, старата е во технички мандат – но барање до јавниот сервис веќе има. Студентската листа побарала од Радио-телевизија Србија (РТС) список на сите вработени и посебни досиеја за педесетина поименично наведени уредници, водители и новинари.

Барањето е поднесено според Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер. За целиот колектив се бараат имиња и презимиња, работни места, редакции и вид на ангажман. За луѓето од списокот – професионални биографии, докази дека ги исполнувале условите за функциите, документи за првото вработување во РТС и за секое подоцнежно преместување. За дел од раководителите и одлуките и записниците од нивниот избор. На списокот се и поранешни раководители на куќата, меѓу кои Драган Бујошевиќ и Ненад Љ. Стефановиќ.

Списокот излезе во јавноста преку снимка од внатрешен состанок во РТС, на кој новиот вршител на должноста шеф на информативната програма, Боривоје Ускоковиќ, ги чита имињата. Снимката ја пуштија медиуми блиски до поранешната власт, а реакциите од тој табор беа гласни. Александар Вучиќ, сега лидер на опозицијата, изјавил дека такво нешто не се случувало од времето на Гестапо. Вршителката на должноста претседател на Србија, Ана Брнабиќ, зборува за црни листи на новинари, а Асоцијацијата на новинари на Србија ги осудила притисоците врз вработените во РТС.

Тука вреди да се застане. Законот за слободен пристап постои за граѓаните да видат како институциите ги трошат јавните пари и кого вработуваат. Формално, барањето е легално. Но список со педесет имиња повеќе не е прашање за системот – тоа е прашање за луѓе. Дали ќе им се проверува дипломата или ставот, засега никој не кажува.

Отворено е и прашањето кој точно стои зад барањето. Студентската листа одлуките ги носи преку пленуми, а нејзините критичари бараат име и презиме зад секој потег. Дури и кандидатот за премиер Дејан Шошкиќ неодамна изјавил дека пратениците и идната влада нема да слушаат налози од пленумите. Ако ни во самата листа не е јасно кој одлучува, како да им биде јасно на новинарите во РТС кој ги проверува?

Балканот оваа сцена ја знае напамет: власта се менува, а првото прашање е кој ќе седи во информативната програма. Оние што сега го спомнуваат Гестапо беа власт сè до изборите. Дали ова барање ќе им изгледаше толку страшно да дојдеше од нивните редови?

Новата власт постојано зборува за транспарентност и слобода. Првиот вистински тест е токму ова: дали досиејата ќе завршат во архива или во нечија фиока со имиња за менување. Одговорот нема да го дадат изјавите, туку лицата што ќе ги гледаме на екранот за еден месец.