Maqedonia shënon rritje më të shpejtë të kapaciteteve të instaluara nga burimet e rinovueshme se sa ishte parashikuar, ndërsa këtë, sipas ministres së Energjetikës, Minierave dhe Lëndëve të Para Minerale, Sanja Bozhinovska, e ka konfirmuar edhe Sekretariati i Komunitetit të Energjisë. Mesazhin ministrja e publikoi në rrjetet sociale dhe e përsëriti në Konferencën e pestë Vjetore Solare të Shoqatës Solare të Maqedonisë „Solar Maqedonia“.

Sipas vlerësimit të Komunitetit të Energjisë, pjesëmarrja e energjisë së rinovueshme në prodhimin e energjisë elektrike u rrit nga 25,9% në vitin 2022 në 32,2% në vitin 2023. Raporti i veçon Maqedoninë dhe Shqipërinë si vendet me zhvillimin prijës të kapaciteteve solare fotovoltaike në rajon. Pjesëmarrja e burimeve të rinovueshme në konsumin bruto përfundimtar të energjisë në vitin 2023 ishte 20,2%.

Këtu fillojnë shifrat që kërkojnë lexim të dytë. Ministrja flet për synim kombëtar prej 38% burime të rinovueshme në konsumin bruto përfundimtar të energjisë deri në vitin 2030. Në materialin për vlerësimin e Komunitetit të Energjisë dhe në Planin Kombëtar të përditësuar për Energji dhe Klimë (PKEK) 2025-2030, synimi për 2030 është dhënë si 31,6%. Cila shifër vlen dhe a bëhet fjalë për të njëjtën masë? Dhe një hollësi tjetër: shifrat më të freskëta në vlerësim janë nga viti 2023, ndërsa sivjet është 2026.

Mesazhi i dytë është më i rëndësishëm se lavdërimi. Bozhinovska paralajmëroi se kapacitetet e rinovueshme nuk mund të rriten pa kufi nëse rrjeti nuk është gati ta pranojë në mënyrë të sigurt energjinë elektrike shtesë. Prandaj paralajmërohen plane vjetore për zhvillimin e infrastrukturës energjetike, me të cilat paraprakisht do të dihet ku ka hapësirë për kyçje, në çfarë afati dhe çfarë infrastrukture nevojitet. Qëllimi është të braktiset qasja në të cilën një centrale mund të ndërtohet para se të zgjidhet çështja e kyçjes dhe e stabilitetit të rrjetit.

PKEK-u i përditësuar parashikon braktisjen graduale të qymyrit deri në vitin 2030, ruajtje me bateri, modernizim të rrjetit të transmetimit dhe të shpërndarjes dhe elektrifikim të transportit. Synimi për emetimet totale të gazeve serrë në vitin 2030 është 6,72 milionë tonë CO₂-ekuivalent, që është ulje prej 46,1% në krahasim me vitin 1990.

Kapacitetet e rinovueshme rriten më shpejt se planet dhe ky është lajm i mirë. I keqi është se plani për rrjetin sapo vjen. Sa investitorë tashmë presin për kyçje, dhe kush do të paguajë nëse rrjeti nuk e përballon energjinë që të gjithë e prodhojnë kaq shpejt?