Lëvizja kryengritëse jemenase Houthi po përgatit një plan për të arkëtuar tarifë për kalimin e anijeve tregtare nëpër ngushticën Bab el-Mandeb. Jo sulm, jo bllokadë - tarifë. Një nga rrugët detare më të rëndësishme në botë, ajo që lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit, duhet të marrë një pikë arkëtimi me organ të vetin rregullator.

Nisma vjen pasi Houthitë më 20 korrik shpallën embargo të plotë detare kundër Arabisë Saudite. Sipas informacioneve të një agjencie lajmesh, ideja për tarifat u zhvillua gjatë korrikut, kur një delegacion i Houthive vizitoi Iranin me rastin e varrimit të ajetollah Ali Hameneit. Përfaqësues rajonalë pretendojnë se bashkëbiseduesit iranianë e nxitën planin, pas së cilës këshilltarë iranianë udhëtuan në Jemen për të ndihmuar në ngritjen e organit që do ta arkëtonte tarifën.

Anijet kineze nuk paguajnë

Sipas të njëjtave burime, anijet tregtare kineze do të përjashtoheshin nga pagesa. Kina më parë kishte zhvilluar biseda të drejtpërdrejta me Houthitë për të siguruar kalim të sigurt dhe të papenguar të anijeve të veta nëpër atë zonë. Pra sistemi nuk është i verbër - ka listë. Ndërsa listë do të thotë politikë, jo siguri.

Qëllimi, pretendohet, është i dyfishtë: tarifa të rregullta për anijet ndërkombëtare dhe njëkohësisht presion ekonomik mbi Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre. Shmangia e Bab el-Mandebit do të thotë lundrim rreth majës jugore të Afrikës, çka e zgjat udhëtimin drejt Azisë për rreth 34 ditë. Kjo është mbi një muaj ndryshim për çdo kontejner.

180 milionë dollarë në muaj, sipas vlerësimit të OKB-së

Këtu shifra e shpjegon gjithë historinë. Sipas vlerësimit të një paneli të Kombeve të Bashkuara nga viti 2024, Houthitë më parë mund të fitonin deri në 180 milionë dollarë në muaj nga kompanitë e transportit detar që paguanin për kalim të sigurt. Këto të dhëna nuk janë konfirmuar në mënyrë të pavarur, por tregojnë çfarë interesi financiar qëndron pas planit më të ri për tarifa zyrtare.

Me fjalë të tjera, ky nuk është biznes i ri - ky është përpjekje që haraçi joformal të shndërrohet në institucion. Dallimi mes zhvatjes dhe tarifës është vetëm nëse ekziston një zyrë që lëshon faturë.

Askush nuk ka kapacitet ta ndalojë

Forcat detare ndërkombëtare aktualisht nuk kanë kapacitet të mjaftueshëm për t'i mbrojtur plotësisht anijet tregtare nga zbatimi i mundshëm i masave të tilla. Diplomatët perëndimorë pranojnë se nuk ka vullnet të konsiderueshëm politik për forcim të mëtejshëm të patrullave ushtarake në rajon.

Bab el-Mandebi është rrugë kyçe alternative eksporti për Arabinë Saudite, çka do të thotë se arkëtimi eventual i shton edhe më rreziqet e sigurisë dhe ato ekonomike. Sulmi i fundit mbi një tanker saudit pranë portit të Xhizanit, për të cilin Houthitë morën përgjegjësinë, tregoi cenueshmërinë e këtij korridori.

Mbetet pyetja që rrallë shtrohet me zë: nëse një grup i armatosur mund të arkëtojë për lundrim nëpër ujëra ndërkombëtare, dhe askush nuk ka vullnet ta ndalojë - çfarë do të thotë saktësisht liri e trafikut detar? Apo është rregull që vlen vetëm aty ku dikush ka kapacitet ta zbatojë?