Më 10 shtator 1998, në fund të raportit ditor të inteligjencës të përgatitur për presidentin e atëhershëm amerikan Bill Klinton, qëndronte një fjali se një grup i lidhur me Osama bin Ladenin „ndoshta do të fluturojë me një avion plot me eksploziv dhe do të godasë ndonjë qytet amerikan“. Tre vjet më vonë, gati për ditë, katër avionë pasagjerësh u shndërruan në armë mbi Nju Jork dhe Uashington.

Ajo fjali tani është publike. CIA-ja publikoi mbi 100 faqe raportesh presidenciale deri atëherë konfidenciale - gjithsej 71 dokumente - me rastin e njëzet e pesë vjetorit të sulmeve. Drejtori i agjencisë, Xhon Ratklif, e quajti këtë „akt i transparencës së jashtëzakonshme“ dhe publikimin më të madh të raporteve të tilla në historinë e agjencisë. Dokumentet mbulojnë periudhën nga shkurti i vitit 1998 deri më 12 shtator 2001 - dita pas sulmeve.

Nuk ishte një paralajmërim, por një varg

Dokumentet e publikuara tregojnë se nuk ishte një informacion i izoluar. Në raporte përmenden sulme të mundshme ndaj objekteve në Uashington, përpjekje për sigurimin e materialit për bombë bërthamore, plane për sulme me armë kimike dhe rrëmbime amerikanësh. Një raport nga shtatori i vitit 1998 thekson se opsioni i preferuar i bin Ladenit ishte goditja e SHBA-së në territorin e vet, në Uashington.

Paralajmërimet vazhduan edhe nën Xhorxh Bush. Dokumenti i 6 gushtit 2001, pak më shumë se një muaj para sulmeve, mbante titullin se bin Ladeni ishte i vendosur të kryente sulme brenda Shteteve të Bashkuara. Në të shkruhet se pjesëtarë të Al Kaedës me vite kishin jetuar ose udhëtuar në vend dhe se organizata ndoshta ka një rrjet të aftë të ndihmojë në një sulm. FBI-ja atëherë zhvillonte rreth 70 hetime të detajuara të lidhura me bin Ladenin.

„Lodhja nga paralajmërimet“ - arsyetimi që përsëritet kudo

Pse asgjë nga kjo nuk u lidh? Dokumentet ofrojnë një term: lodhje nga paralajmërimet. Vit pas viti mbërrinin vlerësime të reja, por pa të dhëna të sakta për kohën, vendin dhe mënyrën. Kur gjithçka është kërcënim i mundshëm, asgjë nuk është kërcënim konkret, dhe aparati pushon së reaguari.

Komisioni për 11 shtatorin më vonë përfundoi se shërbimet paralajmëronin vazhdimisht, por nuk arritën t'i lidhnin informacionet e veçanta në pamjen e operacionit që në të vërtetë pasoi. Raporti i fundit para sulmeve, i 28 gushtit 2001, nuk e përmendte më fare skenarin me avionë pasagjerësh - aty renditen atentate, rrëmbime dhe sulme raketore.

Çfarë mbetet nga kjo pas njëzet e pesë vjetësh

Është e lehtë kjo të lexohet si histori e një shanse të humbur. Leximi më i saktë është tjetër dhe më i vështirë: shërbimi e kreu punën e vet, dokumenti arriti në majë të pushtetit, dhe prapë nuk ndodhi asgjë. Problemi nuk ishte mungesa e informacionit, por që informacioni nuk do të thotë asgjë derisa dikush të vendosë të veprojë sipas tij.

Ky është mekanizëm që nuk është amerikan dhe nuk është i vjetër. Një raport që rri në sirtar derisa ngjarja të ndodhë, e pastaj publikohet si provë se gjithçka dihej - kjo është skenë që çdo administratë në botë e ka luajtur së paku një herë. Pyetja është sa dokumente të tilla për momentin presin dikush t'i lexojë deri në fund.