Njëzet e dy njerëz në mal, me rrjeta dhe blloqe shënimesh, numërojnë pilivesa dhe tritonë në Jabllanicë. Tingëllon si hobi. Në fakt është e vetmja gjë që qëndron mes një ekosistemi dhe vendimit të dikujt për ta ndërtuar, tharë ose prerë - sepse pa të dhëna, asnjë ligj për mbrojtje nuk mund të zbatohet.

Shoqata Ekologjike Maqedonase mbajti një trajnim treditor ndërkufitar për monitorimin e natyrës në Jabllanicë, ku pjesëmarrës nga Maqedonia dhe Shqipëria mësuan metodat për mbrojtjen e torfishteve, shpendëve, tritonëve dhe piliveasave. Trajnimi u mbajt nga 29 deri më 31 korrik në disa lokacione kyçe.

Në lokalitetin Gollina e Vevçanit pjesëmarrësit praktikuan metodat e monitorimit të shpendëve, ndërsa aktivitetet në terren te liqenet e Llabunishtës dhe Podgorcit iu kushtuan ndjekjes së gjendjes së torfishteve, tritonëve dhe piliveasave. Procesin edukativ e udhëhoqën ekspertë nga Fakulteti i Shkencave Natyrore dhe Matematikës në Shkup.

Më interesant është përbërja e grupit. Mes 22 pjesëmarrësve kishte nëpunës nga komunat, institucionet publike, organizatat qytetare, por edhe gjuetarë e alpinistë vendorë. Kjo nuk është një zë dekorativ në raport - këta janë njerëzit që janë vërtet në terren çdo fundjavë, ndryshe nga inspektori që vjen një herë në vit, nëse vjen fare.

Aktiviteti është pjesë e një projekti rajonal për forcimin e menaxhimit të zonave të mbrojtura ndërkufitare në Ballkanin Perëndimor, me fokus zonat pilot Jabllanicë - Shebenik dhe Bjeshkët e Nemuna - Alpet Shqiptare, pjesë e rrjeteve evropiane Emerald dhe Natura 2000. Objektivat përfshijnë harmonizimin e menaxhimit në nivel ndërkufitar sipas direktivave të BE-së dhe integrimin më të mirë të të dhënave nga monitorimi në planet e menaxhimit.

E njëjta logjikë u përsërit këtë vit edhe në Prespë, ku nga 27 deri më 31 korrik u mbajt një shkollë verore ndërkufitare me ekologë të rinj nga Maqedonia, Shqipëria dhe Greqia, organizuar nga e njëjta shoqatë me partnerët e rrjetit PrespaNet. Pesë ditë terren në vend të pesë ditëve prezantime.

Natyra nuk e njeh kufirin - uji, shpendët dhe ndotja kalojnë pa pasaportë. Pyetja është nëse institucionet do të mësojnë të punojnë me të njëjtën logjikë apo do të vazhdojnë secili të ruajë pjesën e vet të të njëjtit mal. Trajnimet janë një fillim. Ajo që vjen më pas - nëse të dhënat e mbledhura do të arrijnë te plane që dikush vërtet i zbaton - është pjesa që zakonisht ngec.