Дваесет и двајца луѓе на планина, со мрежички и бележници, ги бројат вилинските коњчиња и тритоните на Јабланица. Звучи како хоби. Всушност е единственото нешто што стои помеѓу еден екосистем и одлуката некој да го изгради, исуши или пресече – затоа што без податоци, ниту еден закон за заштита не може да се примени.

Македонското еколошко друштво одржа тридневна прекугранична обука за мониторинг на природата на Јабланица, каде што учесници од Македонија и Албанија ги учеа методите за заштита на тресетиштата, птиците, тритоните и вилинските коњчиња. Обуката се одржа од 29 до 31 јули на неколку клучни локации.

На локалитетот Вевчанска Голина учесниците ги практикуваа методите за мониторинг на птиците, додека теренските активности на Лабунишкото и Подгоречкото Езеро беа посветени на следење на состојбата на тресетиштата, тритоните и вилинските коњчиња. Едукативниот процес го водеа експерти од Природно-математичкиот факултет во Скопје.

Најинтересен е составот на групата. Меѓу 22-та учесници имало службеници од општините, јавните установи, граѓанските организации, но и локални ловци и планинари. Тоа не е декоративна ставка во извештај – тоа се луѓето кои се навистина на терен секој викенд, за разлика од инспекторот кој доаѓа еднаш годишно ако воопшто дојде.

Активноста е дел од регионален проект за зајакнување на управувањето со прекуграничните заштитени подрачја во Западен Балкан, со фокус на пилот-подрачјата Јабланица – Шебеник и Проклетие – Албански Алпи, кои се дел од европските мрежи Емералд и Натура 2000. Целите вклучуваат хармонизација на управувањето на прекугранично ниво согласно директивите на ЕУ и подобра интеграција на податоците од мониторингот во плановите за управување.

Истата логика оваа година се повтори и во Преспа, каде од 27 до 31 јули се одржа прекугранична летна школа со млади еколози од Македонија, Албанија и Грција, организирана од истото друштво со партнерите од мрежата ПреспаНет. Пет дена терен наместо пет дена презентации.

Природата не ја признава границата – водата, птиците и загадувањето минуваат без пасош. Прашањето е дали институциите ќе научат да работат по истата логика или ќе продолжат да го чуваат секоја својот дел од иста планина. Обуките се почеток. Она што следува – дали собраните податоци ќе стигнат до планови што некој навистина ги применува – е делот што обично запнува.