Parlamenti lituanez bëri hapin e parë drejt fshirjes së nenit 137 të Kushtetutës - dispozitës që sot ndalon armët e shkatërrimit në masë dhe bazat ushtarake të shteteve të tjera në territorin lituanez. Për ndryshimin votuan 99 deputetë, kundër ishin 13, ndërsa pesë abstenuan. Përgjigjja nga Moska erdhi para se të binte pluhuri.

Aleksej Zhuravljov, zëvendëskryetari i parë i Komitetit të Mbrojtjes në Dumën Shtetërore ruse, kërkoi sulm me raketën „Oreshnik“ ose me dronë me rreze të gjatë veprimi ndaj lokacioneve ku do të vendoseshin lëshuesit, nëse në Lituani vendoset armë bërthamore. „Duhet reaguar jashtëzakonisht ashpër - jo me nota diplomatike dhe paralajmërime“, deklaroi ai për një media ruse. „Duket se Perëndimi nuk kupton fare gjuhë tjetër.“

Është e rëndësishme të lexohet edhe shkrimi i imët: ky është qëndrim i një anëtari të lartë të komitetit të Dumës, e jo vendim i shpallur i udhëheqjes shtetërore ruse. Por nuk është as zë i vetmuar. Zëdhënësi i Kremlinit Dmitrij Peskov më herët këtë muaj deklaroi se vendosja eventuale e armëve bërthamore, në vend që ta rrisë sigurinë e Lituanisë, do ta bënte atë shënjestër të forcave bërthamore ruse. Zëvendëskryetari i Këshillit të Sigurisë Dmitrij Medvedev më 11 shtator shkoi më tej - Lituania, tha ai, në rast konflikti ushtarak me Rusinë mund „të zhduket nga harta e botës“.

Vilniusi përdor logjikën e kundërt. Zëvendësministri i Mbrojtjes Karolis Aleksa thotë se heqja e ndalimit nuk e rrit rrezikun e sulmit rus, por dërgon sinjal më të fortë parandalimi. „Ky është mjet legjitim parandalimi me të cilin e ruajmë sovranitetin tonë“, tha ai, duke theksuar se ndryshimi në vetvete nuk do të thotë se bomba bërthamore amerikane ose të tjera do të arrijnë menjëherë në vend. Në kohë paqeje, thotë ai, një plan i tillë për momentin nuk ekziston. Deputeti Laurinas Kasçiunas shpjegon se dispozita aktuale shkon aq larg sa që një aeroplan ose anije aleate me armë bërthamore nuk do të mund ta përdorte territorin lituanez ashtu siç lejohet në shtetet e tjera të rajonit.

Deri në fund ka ende rrugë të gjatë. Ndryshimi duhet të konfirmohet edhe dy herë, me distancë tremujore mes votimeve, dhe çdo herë me të paktën 94 vota nga gjithsej 141 deputetë. Votimi i parë përfundimtar është planifikuar për tetor, ndërsa miratimi përfundimtar për janar të vitit 2027. Në sfond qëndron edhe shkrimi i Financial Times nga qershori se SHBA-ja po mendon për vendosjen e kapaciteteve bërthamore në anëtarë shtesë të NATO-s në Evropë, përfshirë Poloninë dhe vendet baltike. Autoritetet lituaneze konfirmuan se marrin pjesë në ato bisedime.

Gjeografia e shpjegon nervozizmin. Lituania ndodhet mes Kaliningradit rus dhe Bjellorusisë, ku Rusia tashmë ka vendosur armë bërthamore taktike. Të njëjtën ditë kur votoi parlamenti, presidenti Gitanas Nauseda njoftoi se drejt vendit është nisur një rotacion i ri ushtarësh amerikanë - SHBA-ja që nga viti 2019 atje kryesisht mban një batalion të blinduar prej rreth një mijë ushtarësh.

Ballkani nga historia e vet e di si është pozita e një shteti të vogël në vijën mes blloqeve - Jugosllavia me dekada e ndërtoi politikën e saj mbi faktin që të mos jetë e askujt. Lituania zgjedh përgjigjen e kundërt: hyrje të plotë nën ombrellën bërthamore. Nëse kjo e bën më të sigurt, apo vetëm shënjestër më të madhe në hartat e Moskës, do të mësohet vetëm atëherë kur askush nuk do të donte ta mësonte.