Kur Elon Musk e ndezi Starlink-un mbi Ukrainë në vitin 2022, kjo u paraqit si një epërsi teknologjike që nuk mund të kopjohej. Tre vjet e gjysmë më vonë, një ish-këshilltar në kabinetin presidencial ukrainas pranon në një paraqitje video se Rusia po ndërton versionin e vet - dhe se ai tashmë punon mbi pjesë të Ukrainës.

Sipas asaj paraqitjeje, Rusia ka lansuar një konstelacion prej 16 satelitësh, pastaj edhe një të dytë. Gjithsej disa dhjetëra. Dymbëdhjetë nga 16 të parët, të lansuar në mars, arritën lartësinë e punës prej 550 kilometrash. Orbitat i kanë të tilla që kalojnë pranë Ukrainës katër herë në ditë.

Shifrat janë konkrete, dhe pikërisht prandaj vlejnë më shumë se çdo deklaratë. Nuk bëhet fjalë për njoftimin e një projekti, por për diçka që sipas të njëjtit burim tashmë mban një lidhje të qëndrueshme interneti satelitor mbi zona të veçanta - një orë e gjysmë deri në dy orë. Vlerësimi shkon më tej: nëse lansimet vazhdojnë me këtë ritëm, deri në fund të vitit 2027 kjo mund të jetë tetë deri në dymbëdhjetë orë.

Kush e thotë këtë dhe pse ka rëndësi

Burimi nuk është rus. Është një njeri nga ana ukrainase që epërsinë e kundërshtarit e përshkruan si, me fjalët e tij, një faktor që do t'ua ndërlikojë seriozisht jetën forcave të armatosura ukrainase. Një pranim nga ajo adresë peshon ndryshe nga një komunikatë e Kremlinit - por prapë mbetet një paraqitje e një njeriu të vetëm, pa konfirmim të pavarur për atë se çfarë mundet vërtet sistemi.

Prandaj është e arsyeshme të mbahet rezerva: e konfirmuar janë lansimet dhe lartësitë. Vlerësim mbetet se sa gjatë do të mbajë vërtet lidhja në vitin 2027.

Megjithatë, skema është e njohur. Varësia teknologjike duket si epërsi derisa pala tjetër fillon të ndërtojë kapacitetin e vet. Që nga viti 2022 Ukraina ka bërë një luftë në të cilën lidhshmëria në fushëbetejë ishte e varur nga një kompani private amerikane dhe nga vendimet e një njeriu të vetëm. Nëse Rusia e mbyll atë boshllëk, epërsia nuk humbet përnjëherë - ajo barazohet në heshtje.

Për lexuesin në Ballkan këtu ka diçka më të njohur se vetë lufta. Infrastruktura që e përdor, por nuk e zotëron, është infrastrukturë që dikush tjetër mund të ta fikë. Pyetja nuk është nëse interneti satelitor do të arrijë edhe te ne - ai tashmë është këtu. Pyetja është i kujt do të jetë, dhe kush do të vendosë kur punon.