Skenarin e kishim tashmë jo një herë në dekadat e fundit - por zakonisht në dimensione më të vogla. Donald Trump po udhëheq negociatat me Iranin pa Benjamin Netanyahu-n në tavolinën kryesore. Izraeli, aleati shekullor interesat strategjike të të cilit ishin në qendër të politikës amerikane në Lindjen e Mesme një shekull të tërë, tani trajtohet si aleat ushtarak, jo si partner diplomatik i barabartë.

Rezultati? Zyrtarët izraelitë janë përjashtuar nga komunikimi i drejtpërdrejtë për negociatat SHBA-Iran. Sipas burimeve, ata "janë të detyruar të mësojnë gjithçka që munden për marrëveshjen mes Uashingtonit dhe Teheranit përmes kontakteve me liderët rajonalë dhe diplomatët, si dhe përmes inteligjencës së vet brenda regjimit iranian". Me fjalë të tjera - ata për fqinjin e tyre mësojnë siç gazetarët e huaj mësojnë për një konferencë shtypi të mbyllur.

Qëllimi i Trumpit? Marrëveshje gjithëpërfshirëse që përfundon konfrontimin më të gjerë dhe hap Ngushticën e Hormuzit. Qëllimi i Netanyahu-t? Irani të mos mbajë kapacitete bërthamore dhe raketore. Ky dallim në qëllime është thelbësor, dhe Trumpi qartësisht zgjodhi të shmangë pozicionin izraelit në vend që ta integrojë në negociata. Forcë apo dobësi? Varet nga perspektiva.

Për Netanyahu-n kjo është disfata më e madhe politike në karrierën e tij, pohojnë analistët. Jo për shkak se humbi - por për shkak se është vendosur jashtë lojës në momentin kur loja po luhet. Një gjë është të jesh ushtarakisht i varur nga SHBA - këtë të gjithë e dinë. Tjetër është të jesh politikisht i injoruar ndërsa interesat e tua janë në tavolinën e negociatave. Për herë të parë në dekada, kryeministri izraelit rrezikon ta përfundojë mandatin pa trofe diplomatike të rëndësishme.

Për perspektivën ballkanike - kjo është mësim që përsëritet përmes historisë së shteteve të vogla. Të gjitha aleancat kanë kufij. Partnerët nuk mbeten partnerë përgjithmonë. Kur aleati yt vendos të negociojë pa ty, mund ose të heshtësh, ose të bësh një skenë që të dobëson edhe më shumë. Netanyahu po provon qasjen e dytë - sillet sikur asgjë nuk po ndodh, ndërsa njëkohësisht mediatikisht lobon për përfshirje më të madhe. A do të ndihmojë? Ndoshta jo. Por opsioni "hesht dhe duro" në Tel Aviv kurrë nuk ka qenë politikisht i qëndrueshëm.