Ne breg te liqenit te Gardas, ne Itali, ndodhet nje prone e ndertuar ne fillim te shekullit XX, ne stilin e atyre viteve, me 17.000 metra katrore park, akses privat ne plazh dhe portin e vet per varka Riva. Vila Portesina tani i takon magnatit polak Dariusz Milek dhe gruas se tij Valeria Musina - por historia e objektit eshte shume me e vjeter se martesa e tyre. Ketu dikur ka luajtur tenis Benito Musolini. Ketu ka jetuar dhe shkruajtur poeti Ezra Paund. Jo cdo vile ka nje rezyme te tille mysafiresh te cuditshem dhe kontravers.

Milek e nisi historine si ciklist profesionist ne Poloni. Jo si milioner, jo si trashegimtar. Si sportist me rezerva te kufizuara. Ne vitet '90 themeloi CCC - sot nje nga kompanite me te medha europiane te kepuceve. Gruaja Valeria, para martese, ishte basketbolliste profesioniste, dhe u njohen kur ekipi i saj sponsorizohej nga firma e tij. Sporti i ushqeu te paret, pastaj i lidhi. Nje gjuhe e perbashket qe te dy e kuptojne me mire se kushdo tjeter.

Restaurimi i vile iu besua atelies franceze te dizajnit „Coorengel & Calvagrac", drejtuar nga Michael Coorengel. Ai emer do te thote dicka ne dizajnin europian te nivelit te larte - studio qe rrallehere merr projekte nen nje shkalle te caktuar. Rezultati eshte nje balance mes identitetit historik te objektit dhe standardeve moderne te funksionalitetit. Asnje rinovim plastik. Asnje version IKEA i Italise se vjeter te luksit. Nje restaurim qe respekton proporcionet, materialet dhe atmosferen origjinale.

Familja kalon rreth dy muaj ne vit ne Vilen Portesina. Jo gjithe veren. Jo sezonalisht. Vetem aq sa eshte praktike per femijet, biznesin dhe mysafiret e njohur nga Europa Lindore te cilet Milek i fton per takimet verore. Pjesen tjeter te vitit vila qendron e qete - me nje ekip te vecante per mirembajtjen e kopshtit, kuzhines dhe mobiljeve historike. Ne Ballkan do te ishte e pakuptueshme te kishe nje objekt te tille dhe te qendronte bosh dhjete muaj ne vit. Ne Itali ky eshte standard per ata qe e perballojne.

Vete Italia ka qindra prona te tilla te qeta. Ne Lago di Garda, Lago Maggiore, Lago di Como. Shume i posedojne te huajt - gjermane, zviceriane, polake, ruse qe ende arrijne ta mbajne pronen pas vitit 2022. Vendasve u mbeten dy role - ata qe u shesin, dhe ata qe punojne per ta. Rralle i takojne grupit te trete - atyre qe vete ulen aty. Arkitekture klasike europiane e pasurise se fshehur.

Nga brenda, ajo qe percakton hapesirat eshte koleksioni i artit italian te rilindjes. Jo njerez qe blejne shtrenjte per te dukur te pasur - por njerez qe sistematikisht mbledhin vepra qe harmonizohen me arkitekturen. Kjo eshte ndryshimi mes dizajnit me identitet dhe dizajnit me etikete cmimi. Piktura, skulptura, tapiceri. Te gjitha nga periudha dhe stile te caktuara. Asnje dekorim i rastesishem.

Ne intervisten e dhene, Dariusz ngul kembe se nje gje eshte e shenjte per familjen - vakti i perbashket. Pa telefona. Pa takime pune. Pa vizitore. Tingellon romantike, por eshte edhe nje nga arsyet pse historia e tij del neper revista. Nje lider qe nuk ulet asnjehere ne tryeze me familjen per darke rralle perfundon me vila ne liqen. Perfundon me divorc dhe nje biografi te shkruar nga te tjeret.

Per lexuesit maqedonas qe nje jete e tille u duket si planet i paarritshem, vlen te shenohet dicka inkurajuese. Dariusz nuk trashegoi asgje. Beri investime, rrezikoi, humbi, rrezikoi prap. Polonia ne vitet '90 ngjante me Ballkanin - e varfer, e cregulluar, me nostalgji te rende per socializmin. Ndryshimi ishte qe Polonia ndertoi mbeshtetje shteterore per sipermarresit, ne ende jo. Rezultati - 35 vjet me vone, djali i tij trashegon Vilen Portesina, djali yne nje banese ne Karposh ose asgje. Pyetje per shtetet qe lejojne, dhe shtetet qe nuk lejojne.