На 26 мај 1751-та, околу 6 часот навечер, метеорит падна во селото Домовец блиску до Храшќина, во Загорскиот регион на Хрватска. Денес, 275 години подоцна, Хрватскиот природонаучен музеј го одбележува тоа како клучен момент во историјата на науката – и тоа не е претерување. Тогаш за првпат во историјата беше составен официјален документ со изјави на сведоци за пад на тело од вселената врз Земјата.

Звучи ситно. Но во контекст на 18-ти век, тоа имаше револуционерно значење. Многу научници тогаш не верувале дека материјали од вселената можат да стигнат до тлото – идејата за камења кои паѓаат од небо изгледаше како селско суеверие. Храшќинскиот метеорит ги извади тие сомнежи од науката и ги стави во документи.

Парче од метеоритот е сè уште зачувано во колекцијата на музејот. Метеоритот е составен од железо со висок процент никел. Истражувачот Алоиз фон Видманштетен ги анализирал кристалните структури во него – структури кои денес ги носат неговото име (Видманштетенови структури). Подоцна се откриваат и Нојманови линии – траги од интензивни судири во астероидниот појас.

Што значи ова за читателите кои не се научници? Дека секој метеорит е парче од историјата на Сончевиот систем – постари од планетата на која се наоѓаме. Кога анализираш железо од метеорит, гледаш материја која беше создадена пред Земјата, во ѕвезди кои експлодирале пред милијарди години. Парчето во Загреб не е „чудно камче”. Тоа е сведок на космички настани.

Музејот ќе одржи бесплатно јавно предавање во вторник во 6 часот навечер, насловено „Геолошки докази за астероидниот удар кој ја заврши ера на диносаурусите”. Презентер: Звонимир Дрвар, виш куратор во Техничкиот музеј „Никола Тесла”. Кога имате прилика да слушате 60 минути за вселенски удари кои го промениле курсот на животот на Земјата – тоа не е настан што се пропушта.