Меѓународната асоцијација за воздушен транспорт (IATA) официјално го кажа она што индустријата веќе го пресметува: авионските карти во Европа неизбежно ќе поскапат. Причината – растот на цената на млазното гориво поради тензиите со Иран и затвоениот Хормузски теснец.

„Едноставно, нема начин компаниите да можат да ги впијат дополнителните трошоци,” рече Вили Волш, генерален директор на IATA, во интервју за BBC. Тоа е момент кога индустрискиот шеф ја кажува суровата вистина без декорум – не „можеби”, не „во иднина”, туку „нема начин”.

Реалноста е дека некои европски компании привремено ги намалија цените поради слабата побарувачка – летото нема да биде како 2024-та или 2025-та. Но тоа е краткорочна тактика. Што се случува откако ќе помине летото? Цените ќе скокнат, тоа е заклучокот на сите анализи.

За британските авиокомпании, постои уште една дилема – дали ќе има доволно млазно гориво за летото. ACI Europe (Меѓународен совет на аеродроми, Европа) предупреди минатиот месец дека ЕУ аеродромите ќе соочат „системски недостатоци” во гориво ако Хормуз не се отвори за три седмици. Тоа време веќе истече.

Авиокомпаниите низ целиот свет до сега откажаа околу 13.000 летови само за овој месец – тоа е 2 милиони неискористени седишта. Cirium, водечка авио-аналитичка компанија, потврдува дека индустријата се прилагодува на новите услови.

За Балканот – и за Македонија – тоа значи неколку нешта. Цените за летови до Германија, Австрија, Швајцарија и Италија ќе пораснат за 20-30% над сегашните. Дополнително, нашите дијаспорски лоповите кои редовно патуваат во Скопје и Охрид летото, ќе ги пресметуваат повторно своите буџети. Хотелите кои се ослонуваат на дијаспора – таму се проблемите ќе се почувствуваат најбрзо.

А алтернативата? ЕУ соопшти дека технички, нема пречка да се увезе млазно гориво од САД. Тоа е сценарио кое би функционирало – но со големи трошоци, кои ќе се преточат во цените на карти. Без брзо решение во Хормуз, ова лето воздушниот сообраќај станува луксузна работа за оние кои планираат однапред и со флексибилност за дати.

За оние што чекаат на „евтини авијации” – не. Доаѓаме во период кога авиокартата ќе биде како што беше во 90-тите: скапа, ретка, бирана внимателно. Тоа не е катастрофа. Е промена. И ние треба да се прилагодиме.