Скопје денеска ги засука ракавите. „Generalka Weekend”, презентирана како „најмасовна еко-акција на Балканот”, се одвива на 500 локации низ 80 општини, со учество на десетици илјади волонтери, над 600 организации и повеќе од 250 државни институции и приватни компании. Акција нечесто видена по обем – но и нечесто потсетник дека еколошката одговорност не е нешто што Македонија може да го реши со една саботаа.

Градоначалникот на Скопје Орце Ѓорѓиевски ја отвори акцијата на главниот плоштад, придружен од претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, сопругата на премиерот Рози Мицкоска, министерот за животна средина Муамер Хоџа, заменичката Ане Лашкоска и австрискиот амбасадор Мартин Памер. Сите со ракавици, метли и кеси – картинката е добра за Инстаграм. Прашањето е дали и понатаму од Инстаграм.

„Скопје е дом на стотици илјади граѓани, град во кој секојдневно живееме, работиме, се движиме и ги воспитуваме нашите деца. Денешниот настан е силна порака – дека чистата животна средина е заедничка одговорност”, изјави Ѓорѓиевски. Сиљановска-Давкова отиде на пофилозофски тон: „Човештвото води војна со планетата, водејќи кон самоуништување. Природата и животот заслужуваат посебна заштита.” Точно. Прашањето е – што после саботата?

Министерот Хоџа го искористи моментот да го врати разговорот на „соработка”: „Генералка викенд покажува дека промена е можна кога граѓаните, институциите и приватниот сектор делуваат заедно.” Австрискиот амбасадор го прогласи иницијативата за „впечатлив македонски бренд”. Тоа е дипломатски јазик – кога странците ти комплиментираат за чистење улици, тоа значи дека работата сè уште не е готова.

Зошто на Скопје му е потребна „Generalka Weekend”? Затоа што секојдневно одржување на градската чистина е недоволно. Затоа што рециклирање не е реалност за поголемиот дел од населението. Затоа што еднаш годишно треба да се мобилизираат десетици илјади луѓе за да се направи нешто што во европските столици го прават комуналните служби. Тоа не е критика на акцијата – тоа е критика на системот кој ја прави акцијата неопходна.

Прашањето кое граѓаните треба да го поставуваат не е „зошто ова не може да биде секој викенд?” – туку „зошто Скопје има потреба од маса на волонтери за да биде чисто?” Австрискиот амбасадор може да оцени дека е „впечатлив бренд”. Но во градовите со кои Скопје сака да се споредува, ваква акција не е неопходна. Тоа е разликата меѓу институционална функција и мобилизација. Кога институциите работат, граѓаните спокојно си живеат. Кога не работат, граѓаните чистат сами.