Една геномска тест-методологија наречена Prosigna може да поштеди милиони жени со рак на дојка од непотребна хемотерапија – и тоа без жртвување на исходот од лекувањето. Тоа е заклучокот на меѓународната студија OPTIMA, водена од University College London, која следеше повеќе од 4.000 пациентки низ шест земји.

Главното откритие е јасно: меѓу пациентките за кои тестот покажа дека се низок ризик за повторување, оние кои прескокнале хемотерапија имале 94 проценти преживеаност; оние кои примиле хемотерапија имале 95 проценти. Една процентна точка разлика – „без значајна дополнителна корист”, како што заклучуваат истражувачите. Превод за вистинскиот свет: половината од жените кои денеска поминуваат низ хемотерапија после операција, можеби не им треба.

Тестот анализира 50 гени во ткивото на туморот за да го пресмета 10-годишниот ризик за повторување. Тоа дава индивидуален профил на ризик за секоја пациентка, наместо стандарден протокол кој ги третира сите еднакво. Оние кои не им треба хемотерапија – не ја примаат. Оние кои им треба – продолжуваат. Простата идеја. Но за да биде применлива, мораше да помине низ децениска студија.

За пациентките тоа значи слобода од најтешките несакани ефекти на хемотерапијата: опаѓање на коса, мачнина, когнитивни оштетувања, неплодност. За здравствените системи, тоа значи огромна заштеда – и помалку преоптовареност за онколошки центри. За балканските клиники – кои веќе ги мачи недостатокот на онколошки терапии и пристап до напредни тестови – тоа значи нешто помешано: лек кој постои, но кој ќе биде достапен или не, зависно од тоа како државните осигурувачки фондови го интегрираат во стандардните протоколи.

Главниот истражувач на студијата го сумира: „Многу пациентки можат безбедно да избегнат хемотерапија без страв дека тоа ќе ги загрози резултатите од лекувањето.” За оние во медицината тоа е едноставна реченица. За оние кои добиваат дијагноза – тоа е разлика помеѓу шест месеци пеколна терапија и шест месеци нормален живот по операцијата.