Иран објави дека го затвора Хормузскиот теснец за целиот поморски сообраќај – вклучително танкери и трговски бродови – и предупреди дека „секое поминување ќе се третира како легитимна цел”. Ако тоа навистина се спроведе, последиците нема да останат на Блискиот Исток. Низ тој тесен морски премин поминува околу петтина од светската нафта, а тоа значи едно нешто и за пумпите на Балканот.

Што објави Техеран

Според иранската Револуционерна гарда, нападнати се 18 американски воени цели во два бранови – воздухопловни бази во Кувајт (Али ал-Салем и Ахмад ал-Џабер) и во Бахреин (Шеик Иса). Иранската војска одделно тврди дека извела напади со дронови врз комуникациски и радарски системи поврзани со американската Петта флота во Бахреин. Командантот на воздухопловните сили на Гардата, бригаден генерал Сајед Маџид Мусави, порача дека Иран ќе го „претвори регионот во пекол” доколку Вашингтон продолжи да ја загрозува безбедноста на Хормуз.

Што е потврдено, а што не

И тука доаѓа делот што таблоидните наслови го прескокнуваат. Поголемиот дел од овие тврдења доаѓаат исклучиво од иранската страна и од иранските државни агенции. Независна потврда за размерите на штетата нема, ниту официјална американска проценка. Тоа не значи дека ништо не се случило – но значи дека бројките и „историските порази” треба да се читаат со резерва. Во војна, првата жртва е секогаш вистината, а втората се точните цифри.

Сликата дополнително ја заматува надворешната пропаганда од двете страни. Доналд Трамп изјави дека ирански функционери наводно барале прекин на огнот – тврдење што Револуционерната гарда веднаш го отфрли како „параван за војна”. Кој кого моли, кој кого напаѓа – во оваа фаза секоја страна раскажува верзија скроена за домашна публика.

Зошто Балканот треба да внимава

Останувајќи на она што е сигурно: ако Хормуз навистина се затвори дури и привремено, цената на нафтата скока, осигурувањето на бродовите поскапува, а алтернативните рути стануваат подолги и поскапи. Тоа не е апстракција за регион што увезува речиси сè што гори во резервоарите. Кога теснец на илјадници километри од нас ќе се затвори, сметката пристигнува и на нашите пумпи – брзо и без објаснување.

Затоа вистинското прашање не е чии ракети погодиле поточно, туку колку долго светот може да си дозволи една ваква ескалација пред економските последици да станат потешки од воените. А дотогаш, најпаметно е да се чита внимателно – и да не се верува на ниедна страна на збор.