Aurora Innovation и Kodiak AI добија дозволи од калифорнискиот завод за возила да тестираат камиони без возач на јавни патишта. Kodiak веќе почна – неколку тест-камиони, главно околу канцеларијата во Маунтин Вју. Двете фирми се калифорниски, а до неодамна возеа во Тексас затоа што дома им беше забрането.

Забраната падна на 28 април. Дотогаш возила над 4.500 килограми не смееја да тестираат автономно на јавен пат во Калифорнија. Новите правила ја кренаа таа граница и отворија пат не само за тестирање, туку и за подоцнежно комерцијално возење на тешки камиони.

Условите не се симболични. Мора да има човек на воланот. Не смеат да возат по улици со ограничување до 40 километри на час, освен ако тоа е „директна врска” меѓу две дестинации. Фирмите морале да покажат осигурување, регистрација, квалификации на безбедносниот возач и уште низа критериуми.

Синдикатот тргна на суд

И тука приказната престанува да биде технолошка. Минатата недела Teamsters California го тужеше самиот завод за возила, тврдејќи дека агенцијата ги заобиколила законите кои ја обврзуваат прво да ги проучи и јавно да ги објави можните економски последици од камиони без возачи. Тужбата, поднесена во округот Аламида, ја обвинува агенцијата и дека не ги разгледала безбедносните ризици за другите на патот.

Значи државниот орган не се судира со фирмите. Се судира со луѓето чија работа е предметот на дозволата. Тоа е доволно за да се види што е вистинскиот спор: не дали камионот умее да вози, туку дали некој пресметал колку возачи остануваат без работа и одбил да го напише тоа на хартија.

Двете фирми во меѓувреме не чекаат. Aurora пушти услуга во Тексас во мај 2025 година на релацијата Далас – Хјустон, а оттогаш додаде Форт Ворт – Ел Пасо, Ел Пасо – Феникс, Форт Ворт – Феникс и Ларедо – Далас. Kodiak почна со комерцијално возење без возач во јануари 2025 година во Пермскиот басен во западен Тексас, надвор од јавни патишта, и потоа се пресели на автопат, вклучувајќи ја истата релација Далас – Хјустон.

Вреди да се забележи што овде е тргнало на суд, а што не. Никој не тврди дека камионот не умее да вози – тестовите во Тексас траат повеќе од година. Спорот е за тоа дали државата смее да дозволи нешто без да пресмета кого чини. Тоа е прашање кое се поставува на секој пазар каде возењето камион е сериозна професија, а не само трошок во табела.

И тоа прашање не застанува на калифорниската граница. Кога автономниот камион ќе стане поевтин од човек, првите маршрути кои ќе го добијат нема да бидат оние со најмногу сообраќај, туку оние со најдолги прави делници и најскапи возачи. Дали до тогаш некој ќе има направено таква пресметка и за нашиот регион – или дозволата ќе стигне пред анализата, како во Калифорнија?