Снимката се појави на фејсбук-страницата на ХОС, а потоа исчезна речиси веднаш штом регионалните медиуми ја пренесоа. Тоа е делот што најмногу кажува. Не самото пеење – тоа некој го снимил и сам го качил, гордо. Туку брзината со која истата рака го тргнала кога сфатила како изгледа однадвор.

На снимката, според хрватските медиуми, меѓу првите „Јутарњи лист”, се гледа хрватскиот претседател Зоран Милановиќ во кафана во Книн заедно со Марко Скејо, поранешен командант на 9. батаљон на ХОС. Пееле се усташки песни, меѓу нив и онаа за командантите на Црната легија. Цензурирани верзии од снимката продолжија да кружат – на нив се гледа Скејо со своите луѓе, но не и претседателот.

Што стои, а што не стои

Стои дека снимката постоела, дека била јавно објавена од самата организација и дека потоа била повлечена. Стои и дека претседателот истиот ден зборуваше во Книн, каде државниот врв ја одбележуваше „Олуја”.

Она што не стои е поедноставното толкување што веднаш се понуди – дека човекот на власт е дел од хорот. Од снимката се гледа дека тој бил во просторијата. Тоа не е исто со тоа дека пеел. Разликата ја бришат и оние што сакаат афера и оние што сакаат тоа да помине незабележано, само од спротивни причини.

Но токму затоа реакцијата, поточно нејзиното отсуство, е вистинската приказна. Кога ќе се појави снимка на која се пее песна што ја слави Црната легија, а на неа е и шефот на државата, институциите имаат точно две можности: да кажат што се случило, или да молчат и да чекаат да помине. Втората опција секогаш изгледа поевтина – додека не стане навика.

Балканот ја познава оваа сцена напамет, во сите насоки и на сите јазици. Секогаш има кафана, секогаш има песна од која на некого му се крева косата, секогаш има некој што вели дека тоа е фолклор и никого не се однесува. И секогаш институцијата што треба да каже нешто, не кажува ништо – па потоа истата таа институција се прашува зошто никој не ѝ верува.

Прашањето не е дали еден човек во кафана треба да биде проблем на државата. Прашањето е дали државата воопшто ќе се обиде да одговори кога ќе ја прашаат.