Јапонија влева милијарди во својата вселенска индустрија и истовремено ги олабавува ограничувањата за извоз на воена опрема. Двете работи не се случајно поврзани – и една мала фирма од Сапоро токму сега се позиционира точно на местото каде што се спојуваат.

Letara, стартап израснат од Универзитетот Хокаидо, собра 2,6 милијарди јени, околу 16 милиони долари (14,7 милиони евра). Досега работеше на хибридни потисници за мали сателити. Со новите пари, планот е поинаков: големи ракетни системи за вселенски, одбранбени и безбедносни намени.

„Со оваа рунда одиме подалеку од докажување дека потисникот работи во вселената“, вели Шота Хираи, ко-извршен директор на фирмата. „Планираме да истражиме многу поширок сет на примени и во вселенскиот и во одбранбено-безбедносниот домен.“

Рундата ја водеа Headline Asia, JIC Venture Growth Investment и Incubate Fund. Меѓу инвеститорите има и стратешки имиња – Toyoda Gosei, добавувач од групацијата Toyota, и Frontier Innovations, фонд зад кој стои јапонската вселенска агенција JAXA. Кога државната вселенска агенција влегува во приватна ракетна фирма што отворено зборува за одбранбен пазар, тоа не е финансиска инвестиција, тоа е индустриска политика.

Зошто хибриден мотор, а не класичен

Технологијата на Letara го држи цврстото гориво одвоено од течниот оксидатор потребен за согорување. Наместо скап парафински восок, се користат евтини и лесно достапни материјали – пластика и гума. Фирмата има сопствен производствен процес што ги меша, обликува и стиснува тие материјали за да се палат сигурно и да согоруваат рамномерно.

Проблемите што хибридните мотори историски не умееја да ги решат се три: доволен потисок, одржување на перформансите и контрола на согорувањето. Letara тврди дека ги решава сите три. Дали навистина е така, ќе го покаже следниот тест – палење во орбита со странски партнер, што фирмата го смета за клучен чекор кон комерцијализација.

Пазарот што го гони сето ова се проценува дека од 848 милиони долари во 2024 година ќе порасне на 2,6 милијарди долари до 2032 година. Раст од околу 15 проценти годишно. Тоа е бројка што привлекува капитал – и објаснува зошто Letara не е сама на теренот.

Конкуренцијата е долга и меѓународна: јапонската Interstellar Technologies, кинеската Galactic Energy, јужнокорејската InnoSpace, сингапурската Equatorial Space. Од Европа – германскиот стартап HyImpulse. Од Австралија – Gilmour Space. Сите работат на истата технологија, сите гледаат кон истиот растечки буџет.

Она што вреди да се забележи од балканска перспектива не е ракетата, туку структурата зад неа. Идејата настанала во универзитетска лабораторија во 2020 година, се одвоила од факултетот како фирма, добила државен фонд како инвеститор и денес има нарачки и од приватни фирми и од јапонската влада – која, впрочем, не соопшти колку вредат тие договори.

Тоа е синџир од факултет до државна нарачка што трае пет години. Колку такви синџири постојат на овој простор – и што недостасува за да постојат?