НАТО им свикува итен состанок на најголемите европски оружарски гиганти следната недела во Брисел. Не за традиционален самит. Туку за нешто полицациозно: како да се удвои или утроиш производството на оружје во Европа за по една година, бидејќи односите со САД се распаѓаат пред очите на сите.

Марк Руте, генералниот секретар на НАТО, ги повикува менаџерите на Airbus, Rheinmetall, Safran, Saab, MBDA и Leonardo. Главната порака е едноставна: ако НАТО членовите ги исполнат целите на 5% од БДП за одбрана (нова граница која Доналд Трамп ја притиска), до 2035 година Европа ќе мора да трошат дополнителен трилион долари за оружје споредено со 2024-та. И тоа не во теорија – туку конкретно, со фабрики, тенкови, муниција, ракети.

Причините не се скриени. Прво, Трамп. Постојаниот притисок за зголемени европски трошоци за војска. Второ, неподготвеноста на САД да го поддржи европското купување оружје за иранскиот конфликт. Трето – и најшокантно – Пентагон ненадејно повлече 5.000 војници од Германија. Четврто, дипломатски притисок помеѓу Трамп и германскиот канцелар Фридрих Мерц, после кој Берлин одеднаш одобри огромни буџети за муниција.

Главното прашање на состанокот, ако читаме помеѓу редовите: „Поентата е дека ова зголемување на воениот буџет конечно изгледа реално и опипливо на хартија.” Тоа е реалноста на американо-европската алијанса во 2026 година – не „заедничка вредност”, туку трепетлива презентација на бројки.

За Балканот, ова е претежишен момент. Кога во Брисел зборуваат за фабрики и буџети, тоа значи дека и нашите соседи – Хрватска, Романија, Бугарија – ќе бидат вклучени во ланецот. Можеби и Македонија има шанса да биде вклучена како подизведувач. Можеби пак – како и обично – ќе бидеме тие кои читаат вести за тоа како други земји добиваат фабрики и експортни договори, а кај нас рудниците остануваат празни. Кој ќе одлучи – тоа е секогаш прашањето.