„Буквално е. Депресивните луѓе гледаат повеќе сиво.” Реченицата не е метафора и не е поетска слобода – ја кажува невролошкиња, претседателка на шпанскиот Совет за мозокот. И ако звучи претерано, токму тоа е поентата: депресијата не е само тага, туку промена во самиот начин на кој мозокот ја перцепира реалноста.

Мара Диерсен објаснува нешто што многумина го чувствуваат, но малкумина умеат да го именуваат. „Нашите ментални процеси зависат од архитектурата и поврзаноста на мозокот”, вели таа. Јазикот на мозокот е електричен и хемиски – и кога тие кругови се нарушени, се менува перцепцијата, мотивацијата, емоциите, дури и доживувањето на боите. Светот навистина изгледа поматно.

Бројките зад ова не се мали. Депресијата не реагира соодветно на постојното лекување кај околу 30 проценти од пациентите. Само во Шпанија годишно се регистрираат речиси 4.000 самоубиства. А стапката кај адолесцентите расте – дел од тоа, според експертите, поврзано со притисокот од социјалните мрежи, кои секоја несигурност ја засилуваат наместо да ја смируваат.

Тука лежи и механизмот што депресијата го прави толку подмолен: создава когнитивни искривувања во кои негативните настани добиваат непропорционално внимание. Лошото се памети, доброто се прескокнува. Мозокот, наместо сојузник, станува филтер што пропушта само темни тонови.

Но истата наука што го опишува проблемот, посочува и на заштитата. Квалитетни врски со луѓе, редовно физичко движење, доволно сон, постојано учење, чувство за смисла. Ништо од ова не е магија ниту замена за стручна помош – но не е ни случајно што токму тоа се работите што балканската традиција на заедница, во подобрите свои денови, ги нудеше сама по себе. Прашањето е колку од нив сме оставиле да исчезнат во името на брзањето.