Вашингтон ги олабави санкциите за рускиот дизел: Москва може да заработи речиси 7 милијарди долари, Киев вели дека тоа се пари за војна

Санкциите против Русија со години беа претставувани како црвена линија. Сега се покажа дека линијата има цена – 6,28 долари за галон. До толку стигна цената на дизелот на американските пумпи кога Доналд Трамп, по разговорот со Владимир Путин на 9 октомври, објави договор: Русија веднаш ќе испорача над 300.000 тони дизел на американскиот и светскиот пазар, уште 500.000 тони во ноември и милион тони веднаш потоа.

Тоа не е сè. Трамп најави и дополнителни три милиони тони, но додаде дека тие зависат од состојбата на руските рафинерии, од кои некои се сериозно оштетени во украинските напади. Чуден договор, во кој продавачот не знае дали ќе има што да продаде, а купувачот однапред се радува на попустот.

Според германски пресметки, Русија од целиот аранжман би можела да заработи речиси седум милијарди долари. Само дополнителните три милиони тони, ако воопшто стигнат на пазарот, би вределе околу 4,2 милијарди. Колку од тие пари ќе завршат во руската војска, никој не може прецизно да утврди. Но парите немаат етикета, а војските не се финансираат од добра волја.

Вашингтон веќе ја отвори вратата. Американското Министерство за финансии издаде привремена дозвола за трговија со руски дизел, и покрај санкциите што беа воведени порано. Дозволата важи до 7 април 2027 година. Привремено решение што трае речиси половина година – на Балканот добро знаеме дека ништо не е потрајно од привременото.

Зеленски реагираше остро. Според него, дополнителните приходи од извозот на енергенси ќе ѝ овозможат на Москва да ја финансира војната и понатаму, а дозволата Русија да продава нафтени деривати е вложување во продолжување на судирот, наместо во негово завршување. Трамп, од друга страна, тврди дека договорот е нужен затоа што високите цени на дизелот им создаваат сè поголем проблем на земјоделството, транспортот и економијата.

Пазарот, барем на прв поглед, му даде за право: по објавата, терминските цени на горивото паднаа речиси пет отсто. Но претседателот на германскиот институт Ifo, Клеменс Фуест, предупредува дека не е сигурно дека Русија воопшто може да ги обезбеди толкавите количини, со оглед на оштетените рафинерии и проблемите со снабдувањето на сопствениот пазар. Неговата проценка е студена: ако договорот се реализира, Русија економски ќе зајакне, Украина ќе ослабне, а значајно поевтинување на горивото во САД тешко дека ќе има.

Балканот санкциите ги памети и одвнатре – од деведесеттите, кога во Србија под санкции бензинот се продаваше во пластични шишиња покрај патот. Оттаму е и лекцијата што важи и денес: санкциите се цврсти сè додека не почнат да го чинат оној што ги вовел. Ако Вашингтон ги олабави за дизел, кој ќе верува дека нема да ги олабави и за нешто друго?