Јавен долг од 10,7 милијарди евра „во рамки на проектираното“: во 2027 доспева еврообврзницата со камата над 6 отсто

„Јавниот долг останува во рамки на проектираното.“ Со оваа реченица министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска во телевизиско гостување ги смируваше граѓаните. Проектираното, според официјалните податоци на Министерството за финансии, на крајот на јуни значеше 10,73 милијарди евра јавен долг, или 58,8 отсто од БДП.

Министерката вели дека до крајот на годината ќе има само задолжувања предвидени со Буџетот и со ребалансот, затоа што Министерството „не може да се задолжува дополнително ако тоа не е предвидено“. Поради состојбата на пазарите, државата веќе се задолжи на меѓународниот пазар, а остатокот од дефицитот ќе се покрие со домашно задолжување. Еврообврзница до крајот на годинава нема да има.

Старата сметка доаѓа во 2027

Следната година е друга приказна. Се разгледуваат две еврообврзници или два различни типа задолжување, можеби во јануари, можеби во февруари – зависно од пазарите, каде што, признава министерката, „неизвесноста е голема“. Дел од парите мора да оди за сервисирање на еврообврзницата издадена во 2023 година, која доспева во 2027, со каматна стапка повисока од шест отсто. Министерката самата ја оцени таа камата како „поприлично висока“.

Со други зборови, дел од новиот долг ќе оди за плаќање на стариот. Сите држави позајмуваат, па тоа само по себе не е скандал. Прашањето е колку ќе чини следниот долг и кој ќе го плаќа кога каматите ќе пристигнат.

Проекти што чекаат

Ребалансот ги крати капиталните расходи преку таканаречениот КАПЕФ-механизам. Министерката објаснува дека се одложуваат проекти што заостануваат зад планот, а оние со редовна динамика и потпишани договори продолжуваат. Како пример го наведе тендерот во Управата за извршување санкции, за кој биле предвидени над 200 милиони денари. Парите за инвестиции, значи, стојат затоа што проектите и тендерите не одат според планот.

Најавена е и нова граѓанска обврзница до крајот на 2026 година. Каматата, рокот, минималниот влог и датумот за запишување засега не се познати. Граѓаните се повикани да ѝ позајмат пари на државата, но условите допрва ќе ги дознаат.

Буџетот за 2027 година, вели министерката, ќе биде во рамки на Фискалната стратегија, со здравството како приоритет. Добро звучи. Дали ќе има пари за болниците откако ќе се платат каматите на еврообврзниците, ќе покаже самиот буџет, а не гостувањата.