Комисијата за финансирање и буџет во Собранието денеска ја разгледа предлог-законот за нов државен заем од 260 милиони евра од меѓународни финансиски институции – за буџетски потреби, капитални расходи и рефинансирање на постоен долг. Опозициската СДСМ официјално се повлече од расправата.

Лидерот на партијата Венко Филипче ја објасни одлуката: „Нема да бидеме дел од оваа брутална, секојдневна задолжуваност на земјата.” Тој исто најави дека партијата ќе поднесе кривична пријава и интерпелација против претседателот на Собранието Африм Гаши, обвинувајќи го за повторни прекршувања на собраниските правила.

Според поднесените технички детали од заменикот министер за финансии Николче Јанкуловски, заемот ќе биде извлечен во една транша, со рок на отплата од 7 години, грејс период од 3 години и променлива каматна стапка – 6-месечен Еурибор плус 2,1 проценти. Прашањето кое останува без одговор е дали овој модел на финансирање е оптимален или само најбрз.

Поактуелна е сликата на јавниот долг во последните две години. Според Филипче, тој се зголемил од 8,5 милијарди евра во 2024-та на приближно 11 милијарди евра сега – тоа е раст од 30 проценти за две години, бројка која се користи во дискусиите за макроекономска нестабилност. Банките првобитно одобриле само 260 милиони (наместо барани 300 милиони) со камата од 4,5 проценти – што Филипче го толкува како знак за загриженост на кредиторите за рејтингот на државата.

Опозицијата тврди дека позајмените средства не одат за плати, социјални трансфери или враќање на ДДВ, туку за тендери до партиски-поврзани фирми. Тоа е тешко тврдење за докажување без конкретни договори под рака, но и тешко за побивање без транспарентен список на крајните корисници.

Процедурално, Филипче обвинува дека Гаши свесно ги пробива правилата – доделувајќи водење на седниците на буџетската комисија на други пратеници, иако претседателката на комисијата Сања Лукаревска физички била присутна. ВМРО-ДПМНЕ преку Бојан Стојановски ја одби критиката, велејќи дека повлекувањето на опозицијата е „очекуван политички театар” и редовно одбегнување на дебатата.

Балканската публика овој модел го гледала повеќе пати – власт и опозиција си менуваат места, но односот меѓу собранискиот печат и партиските интереси никогаш не се менува. Прашањето не е дали заемот ќе биде одобрен (тоа е практично сигурно), туку дали ќе постои некој надворешен механизам кој ќе го следи каде секој денар оди.