Законот за спроведување на проектот „Скопје – Европска престолнина на културата 2028“ не се најде на дневниот ред на 119-тата собраниска седница. Претседателот на Собранието Африм Гаши едноставно не го предложи – без образложение, без коментар, без ниту една реченица за причината.

Тоа беше компромисот постигнат на вонредна координација со координаторите на пратеничките групи, откако опозицијата со процедурални реакции го блокираше утврдувањето на дневниот ред. Предлагач на законот е пратеничката група на ВМРО-ДПМНЕ.

Зошто законот воопшто предизвика бура

Предлог-законот предвидува основање на Фондација „Европска престолнина на културата – Скопје 2028“, чии набавки би биле изземени од Законот за јавни набавки. Тоа е клучната реченица. Проектот вреди околу 21 милион евра од државниот и локалните буџети, плус 500.000 евра од европски фондови.

Државната комисија за спречување на корупцијата предупреди дека скратената законодавна постапка со која се заобиколуваат системски закони претставува висок корупциски ризик. Комисијата беше експлицитна: изземањата од Законот за јавни набавки бараат јасно и детално образложение со ефикасни антикорупциски механизми. Ниту едното ниту другото не беше понудено.

Поранешната министерка за култура и пратеничка на СДСМ Бисера Костадиновска Стојчевска побара повлекување со формулација која не остава простор за толкување: законот е „легализација на корупција“.

Но опозицијата не се побуни поради корупцијата

Тука приказната се разгранува. Она што физички го блокираше дневниот ред не беа јавните набавки. ДУИ, Албанската лига и Алијансата за Албанците реагираа затоа што материјалите на албански јазик немале потпис од претседателот и архивски број.

По повлекувањето, пратениците од ДУИ бараа објаснение зошто точката е тргната. Талат Џафери укажа дека Гаши го прекршил Деловникот – само предлагачот, а не претседателот на Собранието, има овластување да повлече точка од дневен ред. Рина Ајдари инсистираше на транспарентност: „Го повикавте на вонредна координација. Треба да објасните зошто точката ‘Скопје 2028’ е тргната од дневниот ред и да бидете транспарентни.“

Гаши одговори дека повлекувањето е договорено на координацијата и дека главниот проблем во предлог-законот се „процедурални“ прашања.

Каде оди законот сега

Според договореното, законот ќе биде ставен на нова седница по летниот одмор на пратениците. Никола Мицевски од ВМРО-ДПМНЕ најави дека законот ќе биде доработен, но потврди дека владата останува посветена на завршување на проектот.

„Доработен“ е зборот што вреди да се памети. Проблемот со овој закон никогаш не беше во потписот и архивскиот број – тоа беше поводот. Проблемот е дека 21 милион евра јавни пари треба да се трошат надвор од Законот за јавни набавки, а институцијата чија работа е да предупреди на корупција веќе кажа дека тоа е висок ризик.

Летниот одмор е добра работа за пратениците. Прашањето е дали е добра работа и за законот – или е само време во кое бурата стивнува, а текстот се враќа со истата суштина и подобра процедура.