Доналд Трамп ѝ постави на Европската унија ултиматум: исполнете ги обврските од трговскиот договор до 4 јули 2026 година, или подгответе се за драматично зголемување на царините. Датумот не е случајно избран – тоа е 250 годишнината од американската независност, и Трамп сака политичка позорница, не само трговска одлука.

„Стрпливо чекав ЕУ да го исполни историскиот трговски договор што го потпишавме”, изјави Трамп. Договорот е оној што беше склучен во Шкотска неколку месеци претходно, и кој оттогаш стои како класик на бирократска одолжување. Брисел вели дека не сè може да оди по американските приоритети. Вашингтон вели дека долго чекал и дека стрпливоста е готова. Кој е во право? Зависи од тоа кој ги дефинира условите.

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен претходно ги одби Трампјовите закани со автомобилски тарифи и побара Вашингтон да го почитува постоечкиот договор. Сега таа е во позиција во која ниту прифаќањето, ниту одбивањето на ултиматумот ќе ѝ донесат победа. Ако се потчини, ќе ја обвинуваат за слабост. Ако одбие, европската економија плаќа цена.

Во меѓувреме, тимот околу Трамп тврди дека постои согласност помеѓу Вашингтон и Брисел дека „режимот кој ги убива своите граѓани не смее да управува со бомба која може да убие милиони” – алузија на иранската нуклеарна програма. Дали тоа значи дека и Иран е дел од трговскиот пакет за преговори? Сè е поврзано во новата американска дипломатија: трговија, безбедност, енергетика.

За Балкан земјите ова се вести со последици. Македонија, Србија, Албанија – сите имаат трговски аранжмани преку ЕУ-САД односи. Кога двата гиганти се судираат, поранешните југословенски републики се натера да изберат страна или да трпат скриени тарифи. Земјите кои сè уште бараат влез во ЕУ или САД инвестиции, овие конфликти ги доживуваат како странични удари. 4 јули 2026 е блиску. Дали Балканот ќе ја искористи кризата за стратешко позиционирање, или ќе чекa да види што останува по вртежот – тоа зависи од тоа дали политичарите во регионот можат да читаат напред.