Donald Trump i ka vendosur Bashkimit Evropian një ultimatum: zbatoni detyrimet e marrëveshjes tregtare deri më 4 korrik 2026, ose përgatituni për një rritje dramatike të tarifave. Data nuk është zgjedhur rastësisht - është 250-vjetori i pavarësisë amerikane, dhe Trump dëshiron një skenë politike, jo thjesht një vendim tregtar.

„Po pres me durim që BE-ja ta zbatojë marrëveshjen historike tregtare që nënshkruam", deklaroi Trump. Marrëveshja është ajo që u arrit në Skoci disa muaj më parë dhe që që atëherë qëndron si rast klasik i zvarritjes burokratike. Brukseli thotë se jo gjithçka mund të shkojë sipas prioriteteve amerikane. Uashingtoni thotë se ka pritur mjaftueshëm dhe se durimi ka mbaruar. Kush ka të drejtë? Varet se kush i përcakton kushtet.

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula fon der Lajen më herët i kishte refuzuar kërcënimet e Trump me tarifa për automjete dhe i kishte kërkuar Uashingtonit ta respektojë marrëveshjen ekzistuese. Tani ajo është në pozitë ku as pranimi as refuzimi i ultimatumit nuk do t'i sjellin fitore. Nëse i nënshtrohet, do ta akuzojnë për dobësi. Nëse e refuzon, ekonomia evropiane paguan çmimin.

Ndërkohë, ekipi rreth Trump pretendon se ka ujdi mes Uashingtonit dhe Brukselit se „regjimi që vret qytetarët e vet nuk duhet të menaxhojë bombën që mund të vrasë miliona" - aluzion për programin bërthamor iranian. A do të thotë kjo se edhe Irani është pjesë e paketës negociuese tregtare? Gjithçka është e lidhur në diplomacinë e re amerikane: tregti, siguri, energji.

Për vendet ballkanike këto janë lajme me pasoja. Maqedonia e Veriut, Serbia, Shqipëria - të gjitha kanë marrëveshje tregtare përmes raporteve BE-SHBA. Kur përplasen dy gjigantët, ish-republikat jugosllave detyrohen të zgjedhin krahun ose të përballojnë tarifa të fshehta. Vendet që ende kërkojnë anëtarësim në BE ose investime amerikane, këto konflikte i përjetojnë si goditje anësore. 4 korriku 2026 është afër. A do ta shfrytëzojë Ballkani krizën për pozicionim strategjik, apo do të presë të shohë çfarë mbetet pas vorbullës - kjo varet nga aftësia e politikanëve të rajonit për të lexuar përpara.