Сојузот меѓу Украина и Полска, кој изгледаше непоколеблив додека руските тенкови беа на украинска територија, одеднаш почна да пука – и тоа не поради сегашноста, туку поради крвавото минато од пред повеќе од осум децении.

Искрата е навидум симболична: украинскиот претседател Зеленски одобри една воена единица да го носи почесното име „Херои на УПА” – Украинската повстаничка армија. За Полска тоа е навреда, зашто УПА таму се поврзува со масакрите над полското цивилно население во Волинија за време на Втората светска војна. На 11 јули 1943 година, единици на УПА нападнале над 150 села; историчарите проценуваат дека загинале меѓу 60.000 и 100.000 полски цивили, а во полските одмазди уште 10.000 до 15.000 Украинци. Полскиот парламент во 2016 ги прогласи тие настани за геноцид.

Реакцијата беше брза и остра. Полскиот претседател Навроцки покрена постапка да му го одземе на Зеленски највисокото полско одликување, Орденот на белиот орел. Зеленски возврати дека сам ќе го врати орденот по пошта во Варшава. На протестот се приклучија и тројца поранешни украински претседатели, додека опозицискиот лидер Качињски се закани дека ќе ги блокира преговорите за влез на Украина во ЕУ.

Зад историскиот спор стои многу посовремена пресметка. Полскиот ентузијазам кон украинските бегалци опадна, земјоделците се бунтуваат, а десничарските партии умешно ја јаваат таа умора. Кога политичката клима ќе се олади, старите рани одеднаш стануваат корисно оружје. Балканот ова го знае напамет – кај нас историјата никогаш не е завршена тема, туку резерва што се вади токму кога на некого му затреба. Прашањето е дали Европа навистина се промени, или само научи попристојно да ги пакува истите стари омрази.