Aleanca mes Ukrainës dhe Polonisë, që dukej e palëkundur sa kohë tanket ruse ishin në territorin ukrainas, papritmas filloi të çahej - dhe kjo jo për shkak të së tashmes, por për shkak të një të kaluare të përgjakshme nga më shumë se tetë dekada më parë.

Shkëndija duket simbolike: presidenti ukrainas Zelenski miratoi që një njësi ushtarake të mbajë emrin e nderit „Heronjtë e UPA-së" - Ushtria Kryengritëse Ukrainase. Për Poloninë kjo është fyerje, sepse UPA-ja atje lidhet me masakrat ndaj popullsisë civile polake në Volini gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më 11 korrik 1943, njësitë e UPA-së sulmuan mbi 150 fshatra; historianët vlerësojnë se vdiqën mes 60.000 dhe 100.000 civilë polakë, dhe në hakmarrjet polake edhe 10.000 deri 15.000 ukrainas. Parlamenti polak në vitin 2016 i shpalli ato ngjarje gjenocid.

Reagimi ishte i shpejtë dhe i ashpër. Presidenti polak Nawrocki nisi një procedurë për t'i hequr Zelenskit dekoratën më të lartë polake, Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë. Zelenski u përgjigj se vetë do ta kthente dekoratën me postë në Varshavë. Protestës iu bashkuan edhe tre ish-presidentë ukrainas, ndërsa lideri opozitar Kaczyński kërcënoi se do të bllokojë negociatat për anëtarësimin e Ukrainës në BE.

Pas mosmarrëveshjes historike qëndron një llogari shumë më bashkëkohore. Entuziazmi polak ndaj refugjatëve ukrainas është ulur, bujqit po revoltohen, dhe partitë e djathta me mjeshtëri e kalërojnë atë lodhje. Kur klima politike ftohet, plagët e vjetra papritmas bëhen armë e dobishme. Ballkani këtë e di përmendsh - te ne historia kurrë nuk është temë e mbyllur, por një rezervë që nxirret pikërisht kur dikujt i duhet. Pyetja është nëse Evropa vërtet ka ndryshuar, apo thjesht mësoi t'i paketojë më me edukatë të njëjtat urrejtje të vjetra.