Трамповата администрација оваа сабота ја пушти да истече привремената лиценца која им дозволуваше на одредени држави – меѓу нив Индија и Индонезија – да купуваат руска нафта со одредени ограничувања. Краткиот период на омекнување на санкциите против Москва е завршен. Што следи – тоа е едно од најважните прашања во моменталната глобална енергетика.

Лиценцата беше воведена во април оваа година, кога финансиските министри на повеќе од 10 енергетски ранливи земји побараа Вашингтон да го олабави режимот на санкции против рускиот енергетски сектор. Контекстот – Хормуската тесна е затворена поради ескалацијата помеѓу САД и Иран, и без руска нафта на пазарот, цените почнаа да летаат.

Министерот за финансии Скот Бесон првично се противеше на продолжување, а потоа за два дена ја смени позицијата по апел од сојузници. Сега тој пристап е заборавен. Истовремено, Вашингтон одлучи да не ја продолжи и сличната иранска исклучност. Двете решенија значат уште подебели санкции врз двете држави – и потенцијално катастрофални цени на нафтата.

Европските сојузници ова го гледаат како позитивна вест. Од нивна перспектива, секоја пресушена пари за Москва е помалку финансирање за војната во Украина. Од перспектива на Њу Делхи и Џакарта, тоа е катастрофа за нивните економии кои зависат од евтина енергија. И за нас на Балканот – тоа е сериозна опасност.

Бренд цените веќе ги доживеаме на над 105 долари за барел. Анализите предупредуваат дека ако ситуацијата продолжи неколку недели, можеме да видиме трицифрени цени по барел на стандардна основа. За земја како Македонија, која зависи од увоз на сите енергенти, тоа значи поскапи горива, поскапа храна, и до 6 месеци – поскап секој производ во маркетите.

Кризата на Хормус во комбинација со прекинувањето на нафтените исклучоци е прецизно тоа што нашата економија не може да издржи. Влади во моменталната ситуација говорат за „подготвеност”, „мониторинг”, „координација со партнери” – стандардните политички фрази кои не решаваат конкретни проблеми. Реалноста на бензинските пумпи и сметките за струја ќе ја почне да се чувствува во наредните недели. И тогаш повеќе нема да има простор за дипломатско-економска реторика – само пресметки за плаќање.