Делегација на Романската православна црква, во состав од околу 60 високи гости, е во посета на Македонската православна црква – Охридска архиепископија. Архиепископот Стефан ги прими во манастирот „Свети Пантелејмон” во Скопје. Пред тоа делегацијата го посети Бигорскиот манастир. Уште раније, биле во Струмица каде нивни домаќин беше митрополитот Наум.

За оние кои не ги следат црковните прашања, оваа посета е поважна отколку што изгледа на површина. Од 2022 година, кога МПЦ-ОА доби канонско признавање од Цариградската патријаршија и Српската православна црква, посетите од сродни православни цркви се чин на легитимизација. Романската црква е една од најголемите автокефални цркви во православниот свет, со околу 16 милиони верници. Кога нејзината делегација го посетува Стефан – тоа е политичка изјава, не само религиозна.

Контекстот е важен. МПЦ-ОА со децении функционираше без меѓународно признавање. Српската црква не ја признаваше. Цариград – не ја признаваше. Самостоен статус, без формална канонска подлога. Од 2022, статусот се промени. Од 2023 – почнаа меѓуцрковни средби. Од 2024 – заеднички литургии. Од 2026 – редовни делегации од сестрински цркви. Тоа е нормализација на процес кој траеше повеќе од 50 години.

Архиепископот Стефан ја гради својата позиција со внимание. Не позамлено инсистира на признавање, не одбегнува сродни цркви. Се сретнува со гости, ги прима со почит, остава фотографиите да ја кажат приказната. Тоа е дипломатска работа повеќе од богословска. Но во православниот свет, симболи се важни. Една заедничка фотографија на манастир „Свети Пантелејмон” значи нешто.

За Македонците, ова не е насловна вест. Православната црква има своите ритуали и протоколи. Но ова е дел од поширок процес кој ја менува меѓународната позиција на Македонија – не во политичка туку во културно-религиозна смисла. Кога македонската црква е дел од светското православие, тоа значи дека македонската култура не е изолирана. Тоа е важно за дијаспората. Важно е и за националниот идентитет на оние во самата Македонија.

Што значат за Романците ова посета? Соработка во образованието, во литургиските прашања, во билатералните програми. Романската црква има искуство со работа во земји каде православието не е национална религија. Тие имаат свои сценарија и програми за дијалог со други религии. Македонија може да научи од тоа. Не за денеска или сега, туку за следните децении кога религиозните прашања ќе бидат сѐ почесто во ткиво на јавните дебати.