Цените на нафтата растат, а Хормуската тесна сè уште останува затворена. Според моменталните проценки, Брент стигна до над 109 долари за барел, и аналитичарите предупредуваат – доколку преминот остане затворен уште неколку недели, светот може да види трицифрени цени на нафтата како стандарден ниво.

Зошто Хормуската тесна е толку важна? Низ оваа маленечка точка во Персискиот залив поминуваат околу 20 проценти од вкупната дневна потрошувачка на нафта во светот. Голема дел од сурова нафта од Саудиска Арабија, Иран, Ирак, Кувајт и ОАЕ поминува тука. Преводно: ако тоа се затвори, целата светска енергетика страда.

Дипломатските напори за деескалација се заглавени. Двете страни – и САД и Иран – се држат за максималистички барања. Вашингтон бара укинување на блокадата без услови. Техеран условува преговори со целосно укинување на санкциите. Не постои простор за компромис, бар не во моментот.

За Балканот ова значи многу. Македонија увезува скоро сите свои нафтени деривати. Цените на пумпите се директно поврзани со глобалните цени на сирова нафта. Ако Брент остане над 100 долари уште еден месец, граѓаните ќе платат 2,5 – 3 евра по литар за бензин и дизел. Тоа е цена која ја видевме само за време на пандемијата и големата украинска офанзива.

Што може домашната економија да направи? Малку. Регулаторната комисија за енергетика може да користи привремени механизми за стабилизација, ама тие функционираат само за неколку недели. Долгорочниот удар врз буџетите на македонски семејства и компании – тој ќе биде неизбежен. И како по правило, удар врз цените на нафтата секогаш се проследува со удар врз цените на сите други стоки два-три месеци подоцна.

Глобалните пазари сè уште се обидуваат да го превклучат шокот, но без брза дипломатска решение, се движиме кон ера во која цените за енергија ќе бидат значајно повисоки. И тоа без релевантна стратегија на ниту една политичка партија во моменталната ситуација. Како и обично, се правиме дека нема да биде проблем сè додека не стане очигледно дека е.