Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски зборуваше на состанокот на шефовите на дипломатиите на земјите членки на НАТО во Хелсингборг, Шведска, со порака која не беше дипломатски умилкана. „Западниот Балкан останува област во Европа во која постои сериозно злонамерно влијание”, изјави Муцунски. Превод – не сте го решиле проблемот. Само сте го заборавиле.

Состанокот во Хелсингборг (21-22 мај 2026 година) служи за подготовка на претстојниот Самит на НАТО во Анкара, закажан за јули оваа година. Дневниот ред го опфаќа сите тековни безбедносни предизвици – Украина, Блискиот Исток, кибернетските закани, дезинформациите. Балканот не беше во првите редови на агендата. Муцунски настојуваше да биде ставен.

Неговата теза – регионот функционира како оспорено пространство каде се сечат пет линии на влијание: европска интеграција, руски притисок, кинески инфраструктурни интереси, етнички национализам и дезинформациски кампањи. Слаби домашни институции значат отворена врата за надворешно влијание. Сè уште не сме нашле начин да ги затвораме тие врати без додатна западна поддршка.

За одбранбено инвестирање, Муцунски ја спомна целта на НАТО за 5 проценти БДП за одбрана. Со важна додавка – не само спендирање, туку и градба на отпорни институции, кибер-безбедност и јавно разбирање за безбедносните предизвици. Тоа е попаметна порака од класичните бројки за оружје и танкови. Дезинформацијата може да направи штета во ера на 5G, која ниедна танковска бригада не може да ја врати.

Прашањето кое останува без отворен одговор – што Македонија добива конкретно. Изјави во Хелсингборг се едно, средства и програми се друго. Минатогодишниот Самит во Хаг донесе обврски за зголемено финансирање на одбраната – но колку од тие пари стасуваат до македонските институции? Колку од нив завршуваат во вистинско зајакнување на безбедноста? Тоа се прашања на кои Муцунски не одговори јавно. Можеби и не треба. Но граѓаните имаат право да знаат дали 5 проценти БДП на одбрана значи и 5 проценти повеќе безбедност, или само 5 проценти помалку буџет за други нешта.