Несигурноста не доаѓа со една форма. Понекогаш изгледа како перфекционизам, понекогаш како потреба за одобрение, понекогаш како постојано споредување. Психологичарката Андреа Панадес вели дека во практика се повторуваат осум типови несигурност – и најчест од сите е оној кој ни го носат општествените мрежи.

Класификацијата е јасна: физичка несигурност (околу телото), социјална (страв од јавна процена), интелектуална (синдромот на измамник), афективна (страв од напуштање), споредбена, професионална, морална и егзистенцијална. Сите се вистински. Сите оставаат траги. „Многумина живеат мерејќи се со другите”, вели Панадес, „и тоа се интензивира преку социјалните мрежи каде сите се претставени со идеализирани верзии.”

За балканската публика, ова е разговор кој пристига доцна и потребен. Психотерапијата кај нас сè уште носи стигма – кога татко ти каже „што ќе одиш кај психолог, тоа е за лудите”, малку луѓе имаат енергија да го објаснат дека не, не е така. Но реалноста е дека несигурностите ги имаат сите – разликата е дали се занимаваме со нив, или ги ставаме под килим додека не започнат да го деформираат секојдневниот живот.

Што препорачуваат експертите? Препознавање на конкретните ситуации кои го активираат стравот. Внатрешен дијалог кој не е суров. Когнитивно-бихевиоралната терапија вообичаено помага кога несигурноста доаѓа од критика, отфрлање или премногу високи самобарања во детството. И, што е најважно: разбирање дека самопочитта не доаѓа исклучиво од внатре – таа се храни и од здрави врски, и од средини каде луѓето се чувствуваат вредни.

Совет кој звучи едноставно: пред да отвориш Instagram наутро, прашај се што чувствуваш. Ако веќе си носиш ноќта на плеќи, не ставај си преку неа уште еден плашт од другите туѓи репрезентации. Тоа е мала навика. Не решава сè. Но е почеток.