Унгарија ја кани Хрватска во Вишеградската група – ласкаво, но со скриена замка

Унгарскиот премиер Петер Маѓар, лидер на партијата ТИСА по априлските избори, предлага проширување на Вишеградската група од четири на осум членки – а меѓу поканетите е и Хрватска. Идејата звучи ласкаво за Загреб, но аналитичарите веднаш забележуваат „мала, непријатна ситуација”.

На средба со германскиот канцелар Фридрих Мерц во Берлин, Маѓар најави дека на собирот на Вишеградската четворка на 23 јуни ќе предложи покана за Австрија, Германија, Хрватска, Словенија и Романија. „Да изградиме силна Средна Европа заедно”, порача тој.

Политичкиот аналитичар Давор Џенеро вели дека хрватското членство би ѝ дало непропорционално влијание во Европскиот совет – но токму тука почнуваат компликациите.

Јадрото на проблемот е ривалството меѓу Брисел и Вашингтон. Многу од предложените членки имаат посебни односи со САД: Полска, Австрија, словачкиот пропутиновски премиер Роберт Фицо, чешкиот Андреј Бабиш наклонет кон Трамп. Каде би се сместила Хрватска во таа поделба – со Брисел или со Вашингтон?

Дополнителни непознати се енергетската политика на Маѓар, ставот на Унгарија за гасоводите, и односите на новата влада на Јанез Јанша во Словенија кон САД и Израел. „Вишеградската група нуди значителни придобивки, но претпазливоста е мајка на мудроста”, заклучува Џенеро.

За балканскиот читател, ова е познат избор без добар одговор – да се приклониш кон еден блок значи да налутиш друг. Малите држави во Средна и Југоисточна Европа постојано играат на таа жица: доволно блиску до моќните за да имаат корист, доволно претпазливи за да не станат нечиј пион. Прашањето е само дали Хрватска ќе знае да ја одржи рамнотежата – или ќе биде втурната во избор што не го сака.