Една американска компанија тивко ги затвори своите канцеларии во Индија, а цела Силиконска долина се вкочани. Не затоа што затворањето е големо – туку затоа што за многумина е првиот јасен сигнал дека вештачката интелигенција почнува да го јаде она што со децении ѝ носеше работа и пари на Индија.

Компанијата Opendoor, платформа за онлајн купување домови од Сан Франциско, ги гасне операциите во Индија помалку од две години откако ги отвори. Извршниот директор Каз Нејатиан најави враќање на работата во САД, поблиску до клиентите, и преминување кон помали тимови „родени со ВИ”. Компанијата немаше 250 вработени во Индија кога во 2024 отвори канцеларии во Ченај и Бенгалуру.

Зошто толку врева за една компанија во тешкотии? Затоа што она што е во прашање е многу поголемо од Opendoor. Индија одамна не е само одредиште за евтина канцелариска работа – таа е најголемиот пазар на таканаречени Глобални центри за способности на светот, со над 2.100 центри, околу 2,36 милиони вработени и речиси 100 милијарди долари годишен приход. Кога некој ќе закашла во тој систем, цел потконтинент слуша.

Сепак, вреди трезеност. Opendoor со години се собира – на крајот на минатата година имала 1.042 вработени во светот наспроти 1.470 претходно. Затворањето во Индија лесно може да биде колку приказна за ВИ, толку и приказна за сопствените маки на компанијата на тежок пазар на недвижности. Не секое отпуштање е револуција; понекогаш е само лоша година.

Но јазикот на инвеститорите кажува каде оди стравот. „Како што рачната работа се заменува со ВИ, многу работни места ќе се изгубат во Индија”, напиша Шил Мохнот од фондот Better Tomorrow Ventures. Друг ризичен инвеститор го нарече потегот „пресвртница” за операциите водени од ВИ.

Фил Ферш, директор на аналитичката фирма HFS Research, го стави прстот на вистинското место: ова не е приказна за работни места што се селат од Индија во Америка. „Поважниот пресврт е што ВИ ја намалува количината операциска работа што воопшто им треба на компаниите”, вели тој, опишувајќи модел во кој фирмите работат послабо без разлика каде се наоѓаат. „Ова не е изолирано преструктурирање. Тоа е дел од многу поширок образец.”

За Балканот ова не е далечна вест. Истиот модел на евтина дигитална работа за странски компании – аутсорсинг, кол-центри, ИТ-услуги – е една од ретките гранки што во последниве години отвораше работни места и кај нас и во регионот. Ако вештачката интелигенција навистина почнува да ја прекројува таа економија, прашањето „што после аутсорсингот?” нема да остане само индиско.